Saqués

De Biquipedia

Saqués
Comunidat autonoma	Aragón
Probinzia	Uesca
Redolada	Alto Galligo
Monezipio	Biescas
Codigo postal	22630
Superfizie	{{{superfizie}}} km²
Altaria	1.100 m.
Distanzia	{{{distanzia}}} km enta Uesca
Poblazión	0 ab.
{{{situazión}}}
Río	{{{río}}}

Saqués ye un lugar, güé albandonato, situato en o monezipio de Biescas, en l'Alto Galligo. Se troba entre a carretera A-136 e o entibo de Bubal en a bal de Tena.

En 1834 pertenexeba á lo conzello de Chaca e dimpués s'unió á lo monezipio de Piedrafita formando parti d'o Quiñón d'a Partacua. Estió espropiato, albandonato en 1969 ta construyir o entibo e más tardi donato á la Cruz Roya. Dende 1973 ye parti d'o monezipio de Biescas e dimpués de que estieran requiestas en 1989 as casas se tornoron á los antigos propietarios.

Antis de que estase albandonato, as autibidaz prenzipals en Saqués yeran l'agricultura, a ganadería, o comerzio e o torismo. A comunicazión con a resta de lugars d'a bal yera asabelo buena grazias á la carretera que pasaba por a parti baxa á on bi eba d'os puents dobre o Gorgol. Por iste feito yera un zentro lochistico aintro d'a bal. Asinas a botiga de Saqués yera o puesto dende on se destribuyiban os produtos ta la resta de localidaz d'a redolada como Oz, Piedrafita, Tramacastiella e Búbal. Ya en os años 1960 bi eba tres camions en Saqués que s'encargaban de destribuyir as mercanzías por istos lugars. D'atra mán o torismo tamién prenzipiaba á estar una autibidat important en a poblazión como contrimuestra l'Otel Valle de Tena, un d'os primers otels d'a bal.

Manimenos l'autibidat comerzial d'o lugar ya esistiba d'antigo, más que más o contrabando, estando un d'os zentros d'ista autibidat en a redolada chunto con Piedrafita, Biescas e Yesero. A rota más important ta pasar as mercanzías ta Franzia yera o puerto de Buxargüelo puyando por a Sierra Tendenera e trescruzando a bal d'Otal. Os produtos que gosaban trayer-se de contrabando yeran á sobent maquinas de cusir, bezicletas, reloches e esquillas.

[editar] Pardina de l'Artosa e Estarluenga

Cuan baxan as auguas d'o entibo encara puet beyer-se a pardina de l'Artosa

O lugar yera formato por o nuclio prenzipal e a pardina de L'Artosa, (en aragonés "puesto con artos"), á bels 300 metros á on desembocaba o barranco de Gorgol en o Galligo e güé baxo as auguas d'o entibo.

Almenistratibament l'Artosa pertenexeba á lo conzello de Tramacastiella, pero ya en o sieglo XV os bezins de Saqués demandoron un dreito de bezindat que les permitiba emplegar o molín e lebar á paxentar á lo bestiar á los monts de Tramacastiella. Tamién a eletrizidat a preneban d'a Pardina dica que se construyió a zentral d'Escarriella.

D'antis más tamién esistiba un terzer nuclio de poblazión amán de Saqués, Estarluenga, chicota poblazión situata a cantos d'o barranco de Gorgol en a zona conoxita como Calberas. Dizen que a mayor parti d'a suya poblazión murió por a peste negra eszeuto dos abitants, uno que se'n fué ta Piedrafita e atro ta Saqués, dibidiendo-sen os terrenos d'o lugar entre istas dos poblazions, encluyito lo bosque d'O Betato.

[editar] Nombre

Seguntes Elcock ye formato por a radiz Saq- e os sufixo prerromanze -os, que aparixe á sobent en ista rechión. Ye relazionato con una deribazión d'o latín AQUA. Manuel B. Moliner relaziona o nombre con un antroponimo.^[1]

[editar] Demografía

Antis d'a espropiazión d'o lugar os nombres d'as casas yeran Casa Arruebo u Mosenisidro, Matías, Herrero, Bronazas, Xericó, Bandrés, Borrullán, Molinera, Ferrer, Blango e Juan Ferrer.

[editar] Enrastres esternos

• Pachina d'os antigos bezins de Saqués
• A pardina de L'Artosa

[editar] Referenzias

1. ↑ Toponimia Tensina, Ana María Escartín Santolaria, Ed. Yalliq