Río Xalón

Xalón
Río Xalón en pasando por Terrer.
Administración
Estatos	{{{estatos}}}
Territorios	Castiella y Leyón Aragón
Cheografía
Longaria	224 km
Altaria d'o naixedero	m
Naixedero	Sierra Ministra
Desembocadura	río Ebro
Hidrolochía
Superficie d'a cuenca	9.338 km²
Cabal meyano	20,8 m³/s
{{{mapa}}}

O río Xalón u río Exalón ye un río aragonés afluyent de l'Ebro que naixe en a Sierra Ministra en a provincia de Soria y desemboca en Torres de Berrellén en a provincia de Zaragoza. A suya longaria ye de 224 km, drenando una cuenca hidrolochica con una superficie de 9.338 km² con un cabal meyo de 20,8 m³/s.

Cheomorfolochía

L'aria occidental d'a suya cuenca se fa més grant a costa d'as compleganzas d'o Duero y Tacho.

Muitos d'os suyos afluents a o largo de tot o curso tienen direccions perpendiculars a o Xalón, trescurzando entre sierras y fallas con ixas mesmas direccions.

Empecipia a examplar-se en Arcos de Xalón, on se troba materials terciarios poco resistents d'a depresión de Mont-reyal de Fariza, on recibe os afluents Nachima y Fenar.

Torna a estretir-se en a roca en o pliegue calsinoso d'Alfama d'Aragón. Y cruza con recolons en os materials paleozoicos de Bubierca, d'a branca castellana d'o Sistema Iberico. En este tramo recibe os afluents Monegriello, Piedra, Mesa y Manubles.

En a depresión tectonica de Calatayú, aproveitando que o cheso ye poco resistent, exampla a suya ribera y val, pero con un cillo en a marguin cucha y recibe os afluents Xiloca, Miedes y Ribota.

Dimpués de dixar ixa depresión torna a tallar materials paleozoicos en as sierras d'Algairén y a Virchen (branca aragonesa d'o Sistema Iberico) con recolons en o substrato rocoso.

Dimpués d'ixas sierras entra en a Depresión de l'Ebro, on recibe os afluents Aranda, Griu y Alpartil.

O zaguer tramo ye recto y perpendicular y seguntes o cheologo Josep Gisbert Aguilar aproveita o trazato d'una falla. Desemboca en Torres de Berrellén.

Toponimia

Chustín lo clama Birbilis como l'antiga ciudat a man de Calatayú.