Pico Aneto

De Biquipedia
Ir ta: navego, busca
Iste articlo ye sobre o pico pirenenco. Ta atros usos se veiga Aneto (desambigación).
Aneto
Aneto 01.jpg
Versant norte de l'Aneto
Situación
Situación Uesca, Aragón
Latitut 42°38′ N
Lonchitut 0°40 E
Cheografía
Cordelera Pireneus
Altaria 3.404 m
Alpinismo
Primera puyada 20 de chulio 1842 por
Albert de Franqueville,
Platon de Tchihatcheff,
Pierre Sanio,
Pierre Redonnet,
Jean Sors y
Bernard Arrazau
Rota mas fácil {{{rota}}}
Mapa
Perineu Aragonés (orografía).png
Montanya.svg

L'Aneto ye o pico más alto d'Aragón y d'os Pireneus. A suya altaria ye de 3.404 metros. En a suya tuca s'instaló una cruz de fierro y una imachen d'a Virchen d'o Pilar, patrona d'Aragón.

Chusto baixo o pico se troba a chelera de l'Aneto, a mayor chelera d'os Pireneus. Tien una grandaria d'alto u baixo 100 hectarias, encara que ye ya muit malmeso debito a o suyo progresivo retacule y a la contina erosión prevocata por os muitos vesitants anyals.

Os suyos puntos mas intresants son, entre atros, o cubilar de la Renclusa (dende a on prencipia a rota habitual de puyada), a graniza chelera que cal travesar si s'opta por puyar-ie por a suya rota prencipal y o famoso puent de Mahoma que da acceso a la cruz d'a suya tuca.

Cheografía[editar | editar código]

Tuca de l'Aneto

Ye situato en o cabo norte d'o macizo d'a Maladeta y ye formato, como tot o macizo, de granito. En as suyas versants se i troban cheleras permanents. O más important ye lo d'a cara norte que tien unas 100 hectarias d'amplaria. Administrativament perteneixe a lo termin municipal de Benás.

As suyas cheleras desauguan en as vals de Barrancs y Vallhibierna; as dos orograficament haberban de desauguar en o río Esera, y en a vall de Salenques que va a la Noguera Ribagorzana. Manimenos as auguas d'a vall de Barrancs s'amagan por o forau d'Aigualluts, surtindo en a versant norte d'os Pireneus, en o puesto dito Uelhs deth Joeu (u Uells del Jueu), en l'Artiga de Lin (Val d'Aran), d'an baixa dica la Garona.

Cresta y chelera de l'Aneto[editar | editar código]

A cresta y a chelera de l'Aneto se troban, igual que o suyo pico, en o Parque Natural de Pocetz-Maladeta y mas concretament en o sector d'a Maladeta.

A cresta se situa a l'este d'o pico Aneto y va dende o collau de Coronas dica o pico Maldito.

A parte inferior de dita cresta la ocupa a chelera de l'Aneto, con una amplaria d'alto u baixo 100 hectarias, en contino retacule a consecuencia d'o cambeos en o clima. Se calcula que a masa d'a chelera ha perdito mas d'a metat d'a suya superficie y que en 30 u 40 anyos podría plegar a desapareixer mientres os veranos.

A cresta a forman quantos pico superiors a os 3.000 m, como o pico Coronas, a punta Astorg u o pico Maldito.

A suya rota d'aproximación tanto a la chelera como a la cresta podría estar l'habitual dende o cubilar de la Renclusa puyando chunto a la cresta d'os portillons y travesando dita cresta bien sia por o portillón superior u por o inferior. Ta puyar-ie, cal levar piolet y crampons.

Una mica d'historia[editar | editar código]

Morrena d'a chelera de l'Aneto, 1900

Quan fue cartografiato por primera vegata se li dió lo nombre d'o lugar d'Aneto, en a vall de Barrabés, que ye an un equipe francés yera fendo istos quefers. Se dice que, estando que iste pico en occitán gascón se conoixería como "Neto" (u "Nethou", seguntes a grafía afrancesata), lis debeban pareixer –posiblement– nombres foneticament semellants. En realidat, l'uso occitán gascón nomás dice "pic d'Aneto" (forma solidament atestata por eixemplo en a Val d'Aran).

Encara que ye un pico mui visible dende os puertos que comunican Luixón con Benás, a suya primera puyata no se produció dica l'anyo 1842, o 20 de chulio. Una colla de seis personas, dende Luixón, i plegoron a la tuca por una estrania endrecera. Os seis expedicionarios estioron Platon de Tchihatcheff, promotor d'o viache chunto con Albert de Franqueville y os guías Jean Sors, Pierre Sarrio, Bernat Arrazau y Pierre Redonnet.

L'1 de marzo de 1879 Monts, Courrèges y Paget rematoron a primera puyata en hibierno, y o 8 d'abril de 1904 Robach y La Falisse farían a primera puyata con esquís.

Rotas[editar | editar código]

Cubilar de la Renclusa

Existen quantas rotas t'acceder a ista tuca.

Ruta normal[editar | editar código]

A rota normal prencipia en o debandito cubilar de la Renclusa a traviés d'a cresta d'os portillons, accediendo dende o portillón superior, trescruza a suya chelera en diagonal puyando dica o collau de Coronas a on nomás manca puyar a suya zaguera pala ta rematar, cruzar o suyo zaguer paso conoixito como "Puent de Mahoma" y plegar dica a cruz d'a tuca.

Rota de Coronas[editar | editar código]

Atra rota alternativa ye por Coronas-Vallibierna, menos masificata que l'anterior. Por astí se plega dica o collato d'o mesmo nombre evitando asinas pasar por a graniza chelera.

Se puya primero dica o cubilar de Coronas (u Vallivierna), dende a on cal puyar a val de Vallibierna que mos leva dica os ibons de Coronas (primero se veye o inferior y dimpués o superior) ta plegar dica o collau de Coronas por a suya versant sud. Una vegada mas, se puya a zaguera pala ta plegar dica o "Puent de Mahoma" que s'ha de trescruzar con extrema precaución ta arribar a la tuca.

Atras rotas[editar | editar código]

Existen atras rotas d'aproximación a la tuca, mas técnicas y recomendables nomás ta expertos en a materia, como ye o corredor Estasen.

Vinclos externos[editar | editar código]