Pasato perfecto simple d'indicativo
O pasato perfecto simple d'indicativo indica accions que s'han rematato en o pasato y que no son necesariament relacionatas con o estato de feitos d'a situación present.
En a evolución d'as luengas neolatinas ha entrato en competencia con o pasato perfecto compuesto y esta baralla s'ha resuelto de diferents trazas. En galaicoportugués y asturleyonés ye a forma simple ha que ha desplazato a la forma compuesta. En francés y rumán ye a forma compuesta a que ha desplazato a la forma simple, de fueras d'o dialecto dacorrumán d'Oltenia.
L'aragonés y catalán presentan una clara deseparación d'os dos tiempos verbals, a l'igual que o castellán orichinal y normativo, manimenos en castellán septentrional y de muitas zonas d'America cada vegata ye més estendillata a sustitución d'a forma compuesta por a simple, a causa d'a influencia d'o gallego.
Pasato perfecto simple d'indicativo en aragonés [editar]
A forma que se considera més cheneral en l'Alto Aragón ye:
| Presona | 1ª Conchugación | 2ª Conchugación | 3ª Conchugación |
| 1ª Sing. | Aduyé | Debié | Partié |
| 2ª Sing. | Aduyés | Debiés | Partiés |
| 3ª Sing. | Aduyó | Debó | Partó |
| 1ª Plur. | Aduyemos | Debiemos | Partiemos |
| 2ª Plur. | Aduyez | Debiez | Partiez |
| 3ª Plur. | Aduyoron/Aduyón | Debioron/Debión | Partioron/Partión |
O pasato perfecto simple presenta variants dialectals d'intrés. En aragonés oriental se fa servir o pasato perfecto perifrastico de tipo catalán, que se fa con o infinitivo d'o verbo seguindo a lo present d'o verbo ir como auxiliar (pero con im e itz sustituitos por vam y vatz).