Parque Natural d'as Vals Occidentals
| Vals Occidentals | |
 Auguas Tuertas |
|
|
|
|
| Tipo | Parque Natural |
| Establito | 27 d'aviento de 2006 |
| Superficie | 27.073 ha |
|
|
|
| Situación |  Chacetania, Uesca |
| Latitut | 42.853 |
| Lonchitut | -0.696 |
|
|
|
 |
|
O Parque Natural d'as Vals Occidentals ye o zaguero parque natural creyato en Aragón, o 27 d'aviento de 2006. Situato en o norueste d'Aragón, en a comarca d'a Chacetania. Tien 27.073 hectarias de superficie que s'estendillan por os municipios d'Ansó, Val d'Echo, Aragüés de lo Puerto, Aísa y Borau y as mancomunidatz forestals de Aragüés-Chasa y Ansó-Fago. Existe amás una Zona Periferica de Protección de 7.335 ha.
O parque muga con Francia a o norte y con Navarra a l'ueste, estendillando-se por as cabeceras d'os ríos Veral, Aragón Subordán, Osia, Estarrún y Lubierre.
Se pueden trobar en o parque molimentos megaliticos que amostran a presencia de l'hombre en istas tierras dende tiempos prehistoricos. En a Edat Meya yera un important paso d'o camín de Sant Chaime, aprofitando l'antiga calzada romana que i pasaba.
Contenius |
[editar] Cheolochía
S'incluyen a versant norte d'a Sierra Bernera, o Castiello d'Acher, Acherito, Auguas Tuertas y l'ibón d'Estaners. Os picos más destacatos son o Bisaurín, l'Aspe, a Meseta d'os Tres Reis, a Penya Forca y o Ezcaurri. Tamién fa parte d'o parque o canyón d'a Foz de Boca d'o Infierno en a val d'Echo. L'altaria maxima d'o Parque ye o Bisaurín con 2.670 m. y a minima son os 900 m.
Bi ha representación d'as unidatz conoixitas como "Pireneu axial" y de "sierras pirenencas interiors". O Pireneu Axial d'este parque natural corresponde a almendrons, piedras d'arena y archilas royencos d'edat permo-triasica conoixitos como "molasas tardiherzinicas" u "permotrías". Son bien visibles en l'aria d'Aguas Tuertas. As sierras pirenencas interiors presentan materials sobre tot calsinosos d'edatz entre o Cretacico superior y o Eocén con altarias importants a causa d'haber-se apilato uns quantos cabalgamientos, cadagún con unas quantas series de pliegues bien visibles. Os pliegues abundan en Sierra Bernera y Penya Forca y a vegatas han esdevenito sinclinals penchatos, como podemos veyer en a mesma Sierra Bernera y en o Castiello d'Acher.[1]
Entre as suyas formacions cheolochicas destacan los fenomens karsticos (crepas, fovetas, foces) y cheleras d'o quaternario, trobando-se vals en U y ibons. Destacan Auguas Tuertas y o Castiello d'Acher.
[editar] Fauna
A fauna más destacable incluye especies en periglo d'extinción como l'onso (Ursus arctos) u o debantagüesos (Gyapetus barbatus) y atras como a loira (Lutra lutra), o milano reyal (Milvus milvus), l'aurón (Tetrao urogallus aquitanicus) y a rana pirenenca (Rana pyrenaica).
[editar] Flora
Respective a la flora, o Parque ye a millor muestra de selvas mixtas eurosiberianas en Aragón, prencipalment abetals (o mayor d'Aragón) y fabars. Tamién bi ha pinetas y caixicars y matullars de buixos. En total bi ha 1200 especies vechetals, estando-ne 232 consideratas raras y 7 endemicas. Entre as suyas selvas destacan Gamueta, Oza y Linza.
[editar] Atras figuras de protección
Coinciden en parti con o Parque Natural atras feguras de protección:
- L.I.C. d'as Vals
- L.I.C. d'as Vals Sud
- L.I.C. Sierra d'as Vals, Aísa y Borau
- L.I.C. d'o Río Veral
- Z.E.P.A. d'as Vals
- Z.E.P.A. de Salvatierra y foces de Fago.
| Espacios naturals protechitos d'Aragón |  |
|---|---|
| Cheleras Pirenencas | Foces de Fago y Biniés | Galachos de l'Ebro | Lacuna de Gallocanta | Lacuna de Sarinyena | Lomaza de Belchit | Mayestrato | Moncayo | Naixedero d'o río Pitarc | Ordesa-Comachibosa | Ordesa y As Tres Serols | Organos de Montoro | Pinetas de Rodeno | Pocetz-Maladeta | Saladas de Chiprana | Sant Chuan d'a Penya | Sierra y Foces de Guara | El Val | Vals Occidentals |
[editar] Referencias
- ↑ Ánchel Belmonte Ribas, Guía geológica del Pirineo, Editorial Pirineo, 2003.
