Ursidae
De Biquipedia
| Onso | ||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 |
||||||||||||
| Clasificazión zentifica | ||||||||||||
|
||||||||||||
| Genera | ||||||||||||
|
Ailuropoda |
L'onso (d'o latín Ursus) ye un animal mamifero gran, perteneixient á l'orden taxonomico d'os carniboros, e miembro d'a familia d'os ursidos. L'adchetibo emplegau ta desinnar cualcosa referent á istos animals ye ursino u ursín.
En cheneral, os onsos son omniboros. Á penar d'o dentau que tienen, minchan fruita, radizes y tuberclos, e muito minoritariament bella cosa de carne. Sin d'embargo, l'onso polar, por a manca d'atras formas d'alimentazión en o suyo meyo natural, tien una dieta muito más carnibora, estando considerau o predador terrestre más gran.
Con os suyos pesaus cuerpos y as suyas bariellas fortals, os onsos son güe consideraus entre os os más grans carniboros terrestres. Beluns d'os más grans onsos conoixitos son os onsos blancos, que os masclos en plegan ta bels 600 Kg, plegando cuasi á 1,60 m d'altaria en a suya cruz cuan son a cuatro zarpas.
Una carauteristica cheneral d'istos animals son as suyas trazas d'andar, muito pesadas, y d'aparenzia zampa. Escargan tot o ruyo peso sobre as plantas d'os piez (cosa que les bale a denominazión -sin de balura taxonomica- de plantigraus). Tinen orellas curtas e una chicota coda.
Bellas espezies tienen, antiparte, a particularidat de poder enlentir o suyo metabolismo d'ibierno, espezialment aquellas que fan bida en latituz templadas e polars, adintrando-se en un lixero semiletargo (que no reyalment una ibernazión, como se creye popularment), en o que o suyo corazón traquea más á monico, baixando a suya temperatura corporal en bels graus. Ista conduta ye autualment poco frecuent en latituz subtropicals (como a d'Aragón) e no se da en as espezies tropicals. En as espezies y latituz an se i fa patent o periodo de reposo ibernal, iste ye emplegau por as fembras ta librar os suyos cadiellos, y dar-les teta dica a plegada d'a primabera cuan toz pueden salir d'o cado y as crias adotan una dieta solida.
[editar] Clasificazión zentifica
- Familia Ursidae
- Subfamilia Ailurinae
- Ailuropoda melanoleuca - Panda mayor
- Ailurus fulgens - Panda royo ó menor
- Subfamilia Ursinae
- Ursus arctos - Onsos pardos d'arredol d'o mundo
- Ursus arctos arctos - Onso pardo europeyo
- Ursus arctos uralensis - Onso gris de Rusia (antis Ursus uralensis) (extinchíu)
- Ursus arctos californicus - Onso daurau de California (extinguíu)
- Ursus arctos crowtheri - Onso de l'Atlas (extinguíu)
- Ursus arctos horribilis - Onso gris americán ó Grizzly
- Ursus arctos kermodei - Onso pantasma d'a Columbia (no reconoixiu)
- Ursus arctos beringianus - Onso pardo siberián
- Ursus arctos isabellinus - Onso pardo de l'Himalaya
- Ursus arctos middendorffi - Onso de Kodiak ú Onso chigán d'Alaska
- Ursus arctos nelsoni - Onso negro mexicán (en sebero periglo d'extinzión)
- Ursus arctos syriacus - Onso pardo de Siria
- Ursus arctos yesoensis - Onso pardo de Chapón
- Ursus americanus - Onso negro americán
- Ursus maritimus - Onso polar (antis Thelarctos maritimus)
- Ursus thibetanus - Onso tibetán (antis Selenarctos thibetanus)
- Melursus ursinus - Onso labiau
- Helarctos malayanus - Onso malayán
- Tremarctos ornatus - Onso d'antigüellos u Onso d'os Andes
- Ursus deningeri - Onso de Deninger (preistorico europeyo)
- Ursus spelaeus - Onso d'as espelungas (preistorico europeyo)
- Arctodus simus - Onso chigán de mueso curto (preistorico norteamericán)
- Ursus arctos - Onsos pardos d'arredol d'o mundo
- Subfamilia Ailurinae
