Numerazión arabica
De Biquipedia
| Sistema de numers en matematicas |
| Conchuntos de numers |
| Numers destacables |
| Numeros con propiedaz destacables |
|
Primers |
| Estensions d'os numers complexos |
| Numers Espezials |
|
| Atros numers importants |
|
Secuenzia d'enters |
| Sistemas de numerazión |
|
Arabe, armenia, atica (griega), babilonica, zirilica, echipziana, etrusca, griega, ebrea, india, chonica (grega), chaponesa, khmer, maya, romana, tailandesa, chinesa. |
A numerazión arabica ye a representazión d'os numers más emplegada güé. Se li diz "arabica" porque estioron os arabes os que la introduzioron en Europa, pero s'imbentoron en a India.
Ye un sistema de numerazión posizional y dezimal, ye dezir, basau en o numero 10; consta de 10 numeros u zifras ta representar cadagún d'os 10 dichitos. A balura d'o dichito baría seguntes a posizión que ocupa adintro d'o numero, ya que se multiplica él mesmo por a base 10 elebada á la posizión d'o dichito. Asinas, o primer dichito (prenzipiando por a dreita) tien a balura que representa o suyo símbol multiplicau por 100(=1); o dichito siguient tien a balura que representa o suyo símbol multiplicada por 101(=10); y asinas suzesibament. Se puet definir una formula matematica ta un numero de n dichitos d'as siguient traza:

en do xi ye o dichito situau en a posizión i (prenzipiando por a dreita).
Exemplos:

[editar] Bariants
O sistema arabico autual se representa de traza diferent seguntes o sistema d'escritura.
| Europeu (alfabeto latín, y sistema chaponés rōmaji) |
0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 |
| Arabico-Indico (alifato arabico) |
٠ | ١ | ٢ | ٣ | ٤ | ٥ | ٦ | ٧ | ٨ | ٩ |
| Arabico-Indico Oriental (alifato persa u urdú) |
۰ | ۱ | ۲ | ۳ | ۴ | ۵ | ۶ | ۷ | ۸ | ۹ |
| Devanagari (Hindi) |
० | १ | २ | ३ | ४ | ५ | ६ | ७ | ८ | ९ |
| Tamil | ௧ | ௨ | ௩ | ௪ | ௫ | ௬ | ௭ | ௮ | ௯ |
Adintro d'o sistema europeu tamién i hai chicotas diferenzias. Dende fa poco, o zero ha pasau d'escribir-se como un zerclo u una elipse, "0", á representar-se á begadas con una barra (parexita á la letra danesa Ø), ta dizefenziar-lo d'a letra "O". En Europa, o numero siet (7) gosa escribir-se con una barra orizontal ta diferenziar-lo d'o numero uno (1).
[editar] Istoria
A ipotesis más azeutada ye que a numerazión arabica tenió o suyo orichen en a India, entre o 400 aC y o 400 dC. De feito, entre o mundo islamico istos numers gosan conoixer-sen con o nombre de "numers indios" (أرقام هندية, arqam hindiiiah). Tamién ye posible que esen naixiu en a China, dadas as semellanzas con o sistema chino Hua Ma, que tamién ye posizional y de base 10.
Os símbols de l'1 dica o 9 d'o sistema Brahmi son un trango intermeyo enta o sistema arabico más moderno.
O sistema apareix descrito en una obra d'o matematico persa Abu Abdullah Muhammad bin Musa al-Khwarizmi, escrita por as embueltas de l'año 825, y traduzida en o sieglo XII con o títol Algoritmi de numero Indorum (algoritmi (algorismo), probién d'o nombre d'o debandito matematico "al-Jwarizmi").
Un atro matematico, Al-Kindi, difundió o sistema indio de numerazión por l'Orient Meyo con os suyos cuantro bolumens de Ketab fi Isti'mal al-'Adad al-Hindi (Guia de numerazión india), de l'año 830.
A primer inscripzión reconoixida d'o numero zero, representau por un punto u una boleta, data d'o sieglo IX y se localiza en Gwalior. Una begada adoptau por os arabes, rezibió o nombre de as-saffr (أَلصِّفْر), d'an que deribó zifra. Manimenos, a esistenzia d'o zero se remunta á muitos sieglos antes, y pareix que o suyo orichen tamién i ye en a India.
Enta par de l'año 952 o sistema arabico adopta as frazions, tal como se leye en un tratau d'o matematico sirio Abu'l-Hasan al-Uqlidisi.
Ya en a epoca de l'Al-Andalus, o sistema arabico y l'abaco dentroron en Europa, que encara feba serbir o sistema de numerazión romana. A primer menzión á Ozident apareix en o Codex Vigilianus (976). O 984, Gerbert d'Auriac demanda á l'astronomo barzelonín Sunifred Llobet (lupitus), una traduzión d'un tratau d'astronomía en arabe, o Sententiae astrolabii, traduzión que encluyó o sistema de numerazión.
Años dimpués, Fibonacci, matematico italián que estudió en Bugia (güé en Alcheria), contrebuyó á la difusión d'o sistema por Europa, grazias á la suya obra Liber Abaci (publicau en 1202). No ye dica o sieglo XV cuan o suyo uso prenzipia á normalizar-se por toda Europa.

, 



