Hunnos

De Biquipedia
Ir ta: navego, busca
Suposata estensión de l'Imperio d'os hunnos u d'a suya aria d'influencia dende a mar Negra dica a mar Baltica.

Os hunnos estioron un pueblo nomada turco d'as estepas d'Eurasia que invadió l'Imperio Román en o sieglo V. Se suposa que son relacionatos con os Hsiu nu d'as fuents chinesas y que o nuclio orichinal d'as hordas hunnas yera de luenga y cultura turquica, encara que a fin d'a historia d'os hunnos los vincula més a lo Imperio Román y a los pueblos chermanicos.

En Asia Central os hunnos conquirioron o país d'os masachetas y se mezcloron con ellos. Uno d'os primers pueblos d'Europa invaditos por os hunnos estioron os alans, parte d'ellos se sozmetioron a los hunnos y d'atros emigroron ta o Caucaso u ta Occident. En l'anyo 375 os hunnos trescruzoron o río Don y desfacioron o reino Ostrogodo. Dimpués d'os ostrogodos fuoron derrotatos os visigodos, que abandonoron Dacia cruciando o Danubio. Entre l'anyo 377 y l'anyo 405 os hunnos s'establioron en as planas d'as actuals Ucraína y Rumanía. Os ostrogodos y atros chermans formoron buena parte d'o exercito d'os hunnos y d'a población de l'aria dominata por os hunnos. A onomastica de muitos hunnos como Atila ye d'orichen chermanico. Os romans feban servir a los hunnos pa atacar por a espalda y enfeblir a los pueblos chermanicos quan teneban prou poder pa representar una amenaza pa os romans. Os burgundios fuoron redotados en Worms por os hunnos, que feban de mercenarios pa l'Imperio román, y o reino burgundio d'o Rin fue destruito.

En l'anyo 441-453 Atila se desfizo d'o suyo chirmán rival Bleda y esdevenió caudiello unico. Atila esdevenió a mayor amenaza pa o Imperio Román, y muitos pueblos barbaros reconoixioron a suya autoridat. En a capital d'o Imperio hunno d'Atila bi heba consellers griegos como Onegesies y romans como Orestes. O Imperio Román d'Orient pagó a los hunnos pa que no los atacasen, y Atila endrezó os ataques ta lo Imperio Román d'Occident. En l'anyo 451 Atila fue derrotato en a batalla d'os Campos Catalaunicos, amán de Troyes y se retiró t'a val d'o Po. A derrota en os Campos Catalaunicos animó a bells vasallos a rebelar-sen, como ye o caso d'os ostrogodos de Teodomir.

En l'anyo 453 morió Atila y encomenzó un conflicto succesorio. Teodomir continó con a suya revuelta, consiguiendo chunto con os chepidas d'Arderico vencer a los hunnos en a Batalla de Nedao en hibierno de l'anyo 454 y esdevenir pueblos independients. Os hunnos perdioron a hechemonía en Panonia, nuclio d'os dominios d'Atila. Panonia se la disputarán os ostrogodos, herulos, esciros y chepidas, estando estos zaguers qui rematarán dominando-ie. No se sabe bien si os hunnos d'Europa Central fuoron exterminatos, asimilatos por atros pueblos u tornoron t'as estepas d'Europa Oriental.

Bibliografía[editar | editar código]

Vinclos externos[editar | editar código]

Wikisource-logo.svg
En Wikisource bi ha un texto sobre Atila en la Cronica de los Conquiridores.