Fraxinus

Fraixin
Fraxinus angustifolia, a Cerdenya (Italia)
Clasificación scientifica
Dominio: Eukaryota Reino: Plantae División: Magnoliophyta Clase: Magnoliopsida Orden: Lamiales Familia: Oleaceae Chenero: Fraxinus

Es fráixins u fraixins son es árbols d'o chenero Fraxinus, d'a familia d'as Oliacias (Oleaceae), y gosan estar de planta meya ta gran, fuellas en cheneral caducas (qualques especies subtropicals son perennifolias) y simients pretas en una samara.

Fitonimia

Las denominacions d'as especies d'este chenero en aragonés derivan d'o latín FRAXINUS, que ye parola esdrúixola, y conservan l'accentuación en la silaba FRA as variants d'o nombre en belsetán (fréixen) y en l'aragonés d'a Tierra de Biescas (fráxin) u en o toponimo Fraixno. Manimenos se desvién que la terminación -in(o) atona s'asimila a lo sufixo aragonés -ín(o) desapareixendo lo esdrúixol, y d'astí lo fitonimo más que más propio de l'aragonés occidental fraxín(o). En aragonés oriental se fan servir variants d'o fitonimo cognatas con as catalanas como freixe u con sufixo -era tipo freixera, que yeran as propias de l'aragonés d'a Val de l'Ebro y que se conservan castellanizatas dende Zaragoza a lo Baixo Aragón, (fleha, flehera); as formas occidentals yeran as usuals en l'aragonés d'as comunidatz aragonesas (toponimo Fraixno y as formas frasno actuals en o castellán d'ixas zonas).

Totz estos vocables manimenos s'emplegan en aragonés ta la especie de fráixins d'o Paleartico occidental que predomina a Europa, lo Fraxinus excelsior, y tamién pa la especie propia d'es sotos de ribera d'a zona mediterrania occidental, lo Fraxinus angustifolia

Especies

Ista ye una lista d'as especies d'o chenero:

Fráixins de l'este de Nordamerica

• Fraxinus americana.
• Fraxinus caroliniana.
• Fraxinus nigra.
• Fraxinus pennsylvanica.
• Fraxinus profunda (sin. F. tomentosa).
• Fraxinus quadrangulata.

Fráixins de l'ueste e sudueste de Nordamerica

• Fraxinus anomala.
• Fraxinus cuspidata.
• Fraxinus dipetala.
• Fraxinus dubia.
• Fraxinus gooddingii.
  

  

  Fraxinus excelsior en flor.
• Fraxinus greggii.
• Fraxinus latifolia.
• Fraxinus papillosa.
• Fraxinus purpusii.
• Fraxinus rufescens.
• Fraxinus texensis.
• Fraxinus uhdei.
• Fraxinus velutina.

Fráixins d'o Paleartico occidental (Europa, norte d'Africa y sudueste d'Asia)

• Fraxinus angustifolia.
  • Fraxinus angustifolia var. oxycarpa (F. oxycarpa).
• Fraxinus excelsior.
• Fraxinus holotricha.
• Fraxinus ornus.
• Fraxinus pallisiae.

Fráixins d'o Paleartico occidental (centro y este d'Asia)

• Fraxinus apertisquamifera.
• Fraxinus baroniana.
  

  

  Talla de Fraxinus angustifolia con fuellas.
• Fraxinus bungeana.
• Fraxinus chinensis.
• Fraxinus chiisanensis.
• Fraxinus floribunda.
• Fraxinus griffithii.
• Fraxinus hubeiensis.
• Fraxinus lanuginosa.
• Fraxinus longicuspis.
• Fraxinus malacophylla.
• Fraxinus mandshurica.
• Fraxinus mariesii.
• Fraxinus micrantha.
• Fraxinus paxiana.
• Fraxinus platypoda.
• Fraxinus raibocarpa.
• Fraxinus sieboldiana.
• Fraxinus spaethiana.
• Fraxinus trifoliata.
• Fraxinus xanthoxyloides.

Vinclos externos

• Se veigan as imáchens de Commons sobre o chenero Fraxinus.