Filloa

De Biquipedia
Ir ta: navego, busca
Filloas
Filloas.jpg
Filloas presentatas como producto gastronomico gallego chunto con beluns d'os suyos ingredients
Atras denominacions
Crêpe
Orichen cheografico
Cocina: Gastronomía gallega
Orichen: Flag of Galicia.svg Galicia
Se mincha en: Galicia
Elaboración
Ingredients: Leit, uegos, farina de trigo, blanco, sal

A filloa ye un producto gastronomico tipico d'a sobremesa en Galicia conoixito tamién en bellas zonas como freixó (u marrucho en Baiona), pero esta denominación nomás corresponde que a las que no levan sangre de tocín, que ye como se feban tradicionalment en a matacía. A rezeta que se proposa evita esta dificultat y se puet cocinar tot l'anyo.

Contenius

[editar] Ingredients

[editar] Preparación

Se mezcla a leit con os uegos batitos y la farina dica fer una pasta, una crema levera, liquida, clamata amoado que no s'ha d'apegar en o recipient a on que se fará a filloa y s'ha d'estendillar-se bien. Adhibimos una miqueta de sal. Se suca lo filloeiro con blanco ta fer que a superficie siga eslizant y se i aboca lo liquido, fendo que i siga bien repartito por tota la superficie. Quan os cantos se desapeguen solos, s'agafa por un d'ells y li se da a vuelta. Quan siga feita se quita d'a sartana y se sirve en un plato

[editar] Presentación

A ormino se sirven en o mesmo plato totas en forma de torre de filloas, ubiertas, unas dencima d'as atras. Se pueden minchar calients u fredas.

[editar] Denominación

En o uso común y normativo filloa (y lo suyo sinonimo freixó) s'emplega ta totas as variedatz. Sindembargo en bellas zonas se diz filloa quan a os ingredients d'antes ditos lis se adhibe qualcosa de sangre de tocín, y freixó quan no se n'ha adhibito. En Baiona y arredols en cuenta de freixó se diz marrucho. En a maniera tradicional de preparación l'amoado se cocina en una plancha de fundición clamata filloeira u sobre una piedra rectangular, encara que huei cheneralment se fa en una sartana. En as zonas d'o noreste gosaba fer-se l' amoado en una lastra u piedra que enantes han escalfato a lo fuego. En altras a maniera de fer o producto se clama filloeira, mientres que la que se fa sobre a piedra se clama parrumeira. Esta maniera de cocinar as filloas sobre una piedra yera tradicional d'o concello de Lestedo (Boqueixón), a on se i fa una fiesta gastronomica ta l'aponderación d'este producto dende o 1984, y a quala aduya a promover o famoso Carnaval de l'Ulla. Asinas tamién en o concello de Sada, se i fa la Fiesta d'a filloa (a tradición de fer-la se remunta a l'anyo 1986); tanimientres que una d'as mas recients ye en o concello lucense de Cospeito, en quala parroquia (Muimenta) se celebra dende 1992, creyata por a comisión d'a feria de muestras y exposicions (Moexmu). Altras que ya se prencipian a conoixer por a suya espardidura son as d'o concello pontebedrés de Cotobade, que se celebra o primer sabado de setiembre en parroquia de Santo André de Valongo; tampoco no se queda dezaga la d'o Barco de Valdeorras (Ourense), de calendatas a prefixar, en a que a las filloas lis se adhiben figos u mermelada de carbaza; tampoco no las que lis se adhiben flor de narancha (azahar), anís u canela, miel, crema u checolate.

[editar] Lugars an se celebra

Os mas conoixitos son os siguients:

[editar] Orichens y Tradicions

As orichens historicas d'a filloa son una miqueta escuros, por o que ye dificil conoixer a suya procedencia. Intentaremos fer un vueito y n'estrayeremos os criterios de diferens historiadors a lo respective. Pareix que os primers sinyals d'o que dimpués d'os sieglos remataría estando una variant gallega d'a receta d'a filloa se remuntan a los tiempos d'os romans (por ixos tiempos pareix estar que se feban as filloas en os campamentos d'os lechionarios, os dos ingredients principals yeran l'augua y a farina) qualos li daban o nombre de "phyllon"; a parabra tien orichen griego, por o que bi ha posibilidatz de que en Grecia tamién fuese conoixita. Ya en a Roma Imperial a la filloa li se adhibiba miel, leit, especias y uegos (no ye prou claro si a farina pasó a estar un d'os elementos a emplegar mas tardi, anque a mayoría d'os estudiosos en o tema dicen que ya s'emplegaba d'antis). Astí a historia d'a filloa pareix perdita en os tiempos; bi ha sinyals de que viachó como tradición entre os pre-cristianos y s'estendilló por a Europa allora conoixita. Atra d'as evidencias ya nos la cuenta Beda lo Benerable, que en a suya obra "De temporum ratione" dice que "Solmonath" (clamato asinas por os antigos saxons o mes de febrero; mes que suponía amanar-se en os ritos a lo sol y a fertilidat) se podeba clamar o mes d'as cocas (Mensis Placentarum), que ofreixen a los dioses en ixe mes (Bede,"The Reckoning of Time")”. Ye mui prebable que, como diz este autor, os pre-cristianos angleses inventasen bell tipo de lamín u coca de farina en o mes de febrero, ya que a parabra "placentum" bien de "placenta", que yera un tipo de torta de farina sin de emprenyatuera que se masaba con queso y mel. Atra cosa comenta en a suya obra y ye que ixes "pancakes" yeran ofreixitos a los dioses. Esto suposa que antis d'o sieglo V ya se cocinaban y que i plegoron a Anglaterra y Irlanda con invasions de celtas centroeuropeus. Seguntes altros autors, a filloa plega ta Espanya con invasión arabo-musulmana por o que a veyemos apareixer altra vegada con as tropas en l'anyo 711. Pero cómo sabeban os moros esta receta?. Talment a respuesta sería en as rotas comercials?. Dengún no lo sabe pero con ells se remató d'expandir a la resta d'Espanya. De feito bi ha altro dato que convida a pensar que a filloa ya yera conoixita mesmo por os celtas: a traza de cocinar-las. Os celtas cocinaban diferens tipos de carnes y altros alimentos dencima d'as piedras entre as qualas bi heban as brasas d'una foguera meyo funita. Con os moros podioron cambear de costumbres y talment cambear a piedra por una plancha de metal (encara que esto no ye comprebato). Os orichens d'a filloa continan encara escuros y mas si adhibimos un dato nuevo con relación a la maniera de emplegar-se a piedra ta cocinar. Os indios mexicans usoron piedras rectangulars y lisas pareixitas a las usatas en Galicia pa cocinar bellas variedatz de tortas. Sería la filloa entre ellas?. Tampoco no bi ha evidencias sobre esto, pero l'alazet ye concreto; as colturas accedioron a los cerials ta alimentar-se-ne fendo tortas con augua y farina (os altros ingredients irban amaneixendo dimpués) y, de feito a filloa en a suya traza simpla ye ixo: augua y farina.

Variant d'a filloa, clamata por os franceses con o nombre de crêpe.

En os diferents paises a estas tortas feitas con l'alazet d'augua y farina (y antimás altros ingredients que lis se adhiben) tienen nombres diferents; asinas por eixemplo ye: "pita" en Echipto y Africa, "baklava" en Grecia y Albania, "blinis" en Rusia, "pasta filo" en a cocina oriental, "pancakes" en a cultura anglosaxona, "crêpes" en Francia, "bintzes" en Israel, "plattar" en Suiza, "tortitas" en Mexico, "pfannkucken" en Alemanya, "crispa" u "crispelli" en Italia ... D'una traza u d'atra en Galicia ya se cocinaban y se conoixeban dende fa mas de 300 anyos. Por atra parti en o noreste de Francia lis se prencipió a clamar crêpe por os anyos 1800 a la mesma torta y dende allora encomezó a tener variants. En l'actualidat bellas asociacions con patrocinio d'os concellos son prencipiando a retornar a tradición de fer as filloas con as recetas tepicas y os trastes caracteristicos de cada zona, estando a mas antiga en fer-lo a "fiesta d'a filloa" en Lestedo, en o concello de Boqueixón que data de l'anyo 1984. Una cosa acompanya a la filloa, y ye a tradición de fer-la en o tiempo d'antes de quaresma u en a epoca d'a matacía d'o tozín (Sant Martín). A tradición s'acentuga en a zona norte d'a provincia de Lugo y en bellas zonas d'Orense, pero por un regular se sigue en muitas zonas de Galicia. En concello de Boqueixón, y con a enchaquia d'o 20 aniversario d'esta fiesta; i habió en l'anyo 2004 una maquina artesanal con una capacidat de fabricación de 2.000 filloas por ora.

[editar] Variants d'a receta principal

En l'actualidat existen un buen numer de recetas que emplegan a filloa como alazet u son a mesma con ingredients variatos. Bi ha una muestra d'as altras variants en l'arte de fer as filloas, que son recullitas en 14 recetas en l'articlo Filloa de Biquilibros en gallego.

[editar] Vinclos externos

Ferramientas personals
Espacios de nombres

Variants
Accions
Navego
Ferramientas
En atras luengas