España

De Biquipedia

(Reendrezato dende Estato español)
Ir ta: nabego, busca
Reino de España
Bandera de España Escudo de España
(En detalle) (En detalle)
Lema nazional: Plus Ultra (latín; «Más allá»)
Inno nazional: Marcha Real
Situazión de España
Capital
 • Poblazión
 • Cordenadas
Madrid
3.162.304
(Cordenadas esconoxidas)
Mayor ziudat Madrid
Idiomas ofizials Español1
Forma de gubierno Monarquía
Chuan Carlos I
José Luis Rodríguez Zapatero
Unificazión
Dinastica
- Estatal
- Instituzional

1516 (Carlos I)
1716 (Decretos de Nueba Planta)
1812 (Constituzión de Cadiz)
Superfizie
 • Total
 • % augua
Posizión 50º
504.782 km²
1,04%
Poblazión
 • Total (2007)
 • Densidat
Posizión 27º
45.116.894
88,3 ab./km²
PIB (PPA)
 • Total (2007)
 • PIB per capita
Posizión 8º
1.414.646
31.471
Moneda Euro (€, EUR)
Chentilizio español/a
Zona oraria
 • en estiu
CET (UTC+1)2
CEST (UTC+2)2
Dominio d'Internet .es
Codigo telefonico +34
Prefixo radiofonico
Codigo ISO
Miembro de: UE, ONU, OTAN, OCDE, OSCE
1 Son coofizials o catalán/balenziano en Cataluña, País Balenzián e Islas Balears; l'aranés en Cataluña; o gallego en Galizia ; e o euskera en o País Basco e Nabarra.
2 Eszeuto en Canarias, á on ye una ora menos: UTC+0 en ibierno e UTC+1 en estiu.

O Reino d'España ye un estato miembro d'a Unión Europeya (UE) situato en o sudueste d'Europa, á on que ocupa 6 setenas partis d'a Peninsula Iberica. Tamién poseye partis d'o suyo territorio en o Mar Mediterranio (as islas Balears), en l'Ozián Atlantico (as islas Canarias), asinas como dos enclaus en o norte d'o continent africán (as ziudaz autonomas de Zeuta e Melilla e o enclau de Llívia en os Perineus Franzeses.

En o suyo territorio peninsular tien mugas terrestres con Franzia, á on se troba o enclau de Llívia e o Prenzipato d'Andorra en o norte, con Portugal en l'ueste, asinas como con a colonia britanica de Chibraltar en o sur. En os suyos territorios africans, muga por tierra e mar con Marruecos.

Antimás, tien atra serie de destritos e posesions menors no continentals como as islas Chafarinas, o Peñón de Bélez d'a Gomera e as islas d'o Peñón d'Alhucemas, toz fren á la costa de Marruecos; asinas mesmo, reclama a soberanía d'o islot Prexil, autualment letigato con Marruecos, sin estar posesión ofizial de denguno d'os dos. A isla d'Alborán, as islas Columbretes e una serie d'islas e isloz debant d'a as suyas costas completan os suyos territorios.

Se mantién tamién o pleito por a soberanía d'o peñón de Chibraltar con o Reino Unito, de bez que Portugal no reconoxe a soberanía española sobre a redolada pazense d'Olibenza.

Contenius

[editar] Etimolochía

O nombre d'España deriba d'Hispania, nombre latín con que os romans desinnaban cheograficament á lo conchunto d'a Peninsula Iberica. Hispania ye á la bez una adautazión d'o nombre en grieco emplegato por Artemidoro d'Efeso (sieglo I adC), autor d'o más antigo mapa d'oczident en que se describe a Hispania romana [1].

[editar] Istoria

Ta más detalles, beyer l'articlo Istoria d'Españabeyer os articlos [[{{{2}}}]] e [[{{{3}}}]]beyer os articlos [[{{{4}}}]], [[{{{5}}}]] e [[{{{6}}}]]beyer os articlos [[{{{7}}}]], [[{{{8}}}]], [[{{{9}}}]] e [[{{{10}}}]].

[editar] Gubierno y politica

Ta más detalles, beyer l'articlo Gubierno e politica d'Españabeyer os articlos [[{{{2}}}]] e [[{{{3}}}]]beyer os articlos [[{{{4}}}]], [[{{{5}}}]] e [[{{{6}}}]]beyer os articlos [[{{{7}}}]], [[{{{8}}}]], [[{{{9}}}]] e [[{{{10}}}]].

[editar] Gubierno

España ye establita como una monarquía parlamentaria dende a fundazión d'a suya Constituzión en 1978. As ditas Altas Instituzions d'o Estato son:

A suya funzión ye articular os poders d'o Estato (executibo, lechislatibo e chudizial) e equilibrar-ne as relazions de poder.

[editar] Politica

Os partitos politicos e cualizions que autualment tienen representazión en o Congreso u o Senato son, por orden alfabetico:

Os partitos politicos e cualizions presents nomás en conzellos u parlamentos autonomicos en l'autualidat, á más d'os debanditos, son:

[editar] Comunidaz autonomas e probinzias

Ta más detalles, beyer l'articlo [[]]beyer os articlos comunidat autonoma e probinzias d'Españabeyer os articlos [[{{{4}}}]], [[{{{5}}}]] e [[{{{6}}}]]beyer os articlos [[{{{7}}}]], [[{{{8}}}]], [[{{{9}}}]] e [[{{{10}}}]].
Mapa d'España, dibisión territorial.
Mapa d'España, dibisión territorial.
Comunidaz autonomas
Abitans
(2000)
Abitans
(2005)
Andaluzía 7.340.052 7.829.202
Aragón 1.189.909 1.266.972
Prenzipato d'Asturias 1.076.567 1.074.504
Islas Balears 845.630 980.472
Canarias 1.716.276 1.962.193
Cantabria 531.159 561.638
Castiella-La Mancha 1.734.261 1.888.527
Castiella e Lión 2.479.118 2.501.534
Cataluña 6.261.999 6.984.196
Estremadura 1.069.420 1.080.823
Galizia 2.731.900 2.760.179
Comunidá de Madrid 5.205.408 5.921.066
Rechión de Murzia 1.149.329 1.334.431
Comunidá Foral de Nabarra 543.757 592.482
País Balenzián 4.120.729 4.672.657
País Basco 2.098.596 2.123.791
A Rioxa 264.178 300.685
Ziudaz autonomas
Zeuta 75.241 74.771
Melilla 66.263 65.252

O estato, seguntes a Constituzión bichent en l'autualidá, ye una nazión, formada debez por nacionalidaz e rechions. Os orichens d'o estato español pueden trobar-se en a unión matrimonial d'os reinos meyebals de Castiella e Aragón —formatos debez por a unión d'atros reinos anteriors— á finals d'o sieglo XV en tiempos d'o reinato d'os Reis Catolicos, cuan se produze a unificazión politica, que remata con a unión d'o Reino de Nabarra, o Reino de Granada e atros territorios. Un prenzipio d'unificazión instituzional posterior ocurre en o reinato de Zelipe V, que creya una forma d'estato zentralizata que se mantién dica la bichent Constituzión .

O estato se dibide en 17 Comunidaz Autonomas e 2 Ziudaz Autonomas que ye una organizazión analoga a la d'os estatos federals. Poseyen un amplo ran d'autonomía, poders lechislatibos, de presupuesto, almenistratibos e executibos en as competenzias esclusibas que o estato zentral guaranzia a cada comunidat á trabiés d'un Estatuto d'autonomía.

Cada comunidat autonoma se dibide en una u barias probinzias, fendo un total de 52.

[editar] Cheografía

Ta más detalles, beyer l'articlo Cheografía d'Españabeyer os articlos [[{{{2}}}]] e [[{{{3}}}]]beyer os articlos [[{{{4}}}]], [[{{{5}}}]] e [[{{{6}}}]]beyer os articlos [[{{{7}}}]], [[{{{8}}}]], [[{{{9}}}]] e [[{{{10}}}]].

Situata en Europa Ozidental, ocupa la mayor parti d'a Peninsula Iberica e, difuera d'era, dos archipielagos (o d'as Islas Canarias en l'Ozián Atlantico e o d'as Islas Balears en o Mar Mediterranio) e dos ziudaz, Zeuta e Melilla, en o norte d'Africa.

En amplaria territorial ye o terzer país d'Europa (escluyita Rusia), por dezaga d'Ucraína e Franzia, e o segundo mayor d'a Unión Europeya.

As mugas fesicas d'España son, prenzipalment, as d'a Peninsula Iberica, aintro d'a que muga con Portugal. Iste estato e l'Ozián Atlantico á l'ueste, o Mar Mediterranio á l'este, o estreito de Chibraltar á lo sur e os Perineus, chunto con o Golfo de Bizcaya e o Mar Cantabrico á lo norte .

Os prenzipals sistemas monterizos son: Perineus, Sistema Iberico, Carpetana, Oretana e Cordeleras Beticas (Sozbetica e Penibetica).

[editar] Economía

Ta más detalles, beyer l'articlo Economía d'Españabeyer os articlos [[{{{2}}}]] e [[{{{3}}}]]beyer os articlos [[{{{4}}}]], [[{{{5}}}]] e [[{{{6}}}]]beyer os articlos [[{{{7}}}]], [[{{{8}}}]], [[{{{9}}}]] e [[{{{10}}}]].

Con un PIB de 798.672 millons d'euros (2004) e una renta per capita de 22.690 dolars EEUU (2004), España ye una d'as grans economías europeyas e a güeitena mundial. L'asperanza de bida d'a suya poblazión ye entre as 3 más puyadas d'o mundo e a mortalidat infantil entre as más baxas.

[editar] Demografía

Ta más detalles, beyer l'articlo demografía d'Españabeyer os articlos [[{{{2}}}]] e [[{{{3}}}]]beyer os articlos [[{{{4}}}]], [[{{{5}}}]] e [[{{{6}}}]]beyer os articlos [[{{{7}}}]], [[{{{8}}}]], [[{{{9}}}]] e [[{{{10}}}]].

España contaba con 40.499.791 abitans a l'1 de chinero de 2000, 45.116.894 abitans a l'1 de chinero de 2007. En 2003 acullió lo 50% d'a inmigrazión estracomunitaria enta la UE, sobre tot de ziudadans en situazión ilegal magrebíes, subsajarianos e latinoamericáns. A soziedat española concara en l'inte os desafíos cheneratos por as dificultaz d'asimilazión e integrazión d'ixos treballadors.

[editar] Arias metropolitanas

As arias metropolitanas que teneban más de 300.000 abitans en 2003 son as siguients:

[editar] Cultura

Ta más detalles, beyer l'articlo cultura d'Españabeyer os articlos [[{{{2}}}]] e [[{{{3}}}]]beyer os articlos [[{{{4}}}]], [[{{{5}}}]] e [[{{{6}}}]]beyer os articlos [[{{{7}}}]], [[{{{8}}}]], [[{{{9}}}]] e [[{{{10}}}]].
Fiestas
Calendata Nome Notas
1 de chinero Año Nuebo
6 de chinero Epifanía Reis Magos
19 de marzo San Chusé
Marzo u abril Semana Santa
1 de mayo Diya d'o Treballo
25 de chulio San Chaime
15 d'agosto Asunzión
12 d'otubre Fiesta Nazional Española Birchen d'o Pilar
1 de nobiembre Diya de Toz os Santos
6 d'abiento Diya d'a Constituzión Calendata aprebazión d'a
Constituzión de 1978
8 d'abiento Inmaculada Conzezión
25 d'abiento Diya de Nabidat Naxenzia de Chesús

[editar] Fiestas nazionals

Antimás d'as festibidaz nazionals, cada Comunidat Autonoma tien dos dias festibos, e cada monezipio, atros dos más, estando en total as fiestas ofiziales en España, 15.

[editar] Arte

Ta más detalles, beyer l'articlo arte d'Españabeyer os articlos [[{{{2}}}]] e [[{{{3}}}]]beyer os articlos [[{{{4}}}]], [[{{{5}}}]] e [[{{{6}}}]]beyer os articlos [[{{{7}}}]], [[{{{8}}}]], [[{{{9}}}]] e [[{{{10}}}]].

[editar] Esportes

[editar] Beyer tamién

[editar] Referenzias

  1. O papiro Artemidoro

[editar] Enrastres esternos


Estatos d'Europa
Albania | Alemaña | Andorra | Armenia | Austria | Azerbaichán | Belarrusia | Belchica | Bosnia e Erzegobina | Bulgaria | Croazia | Cheorchia | Chipre | Chequia | Dinamarca | Eslobaquia | Eslobenia | España | Estonia | Finlandia | Franzia | Grezia | Islandia | Irlanda | Italia | Kasajstán | Kosovo | Letonia | Liechtenstein | Lituania | Lusemburgo | Mazedonia | Malta | Moldabia | Mónegue | Montenegro | Noruega | Ongría | Países Baxos | Polonia | Portugal | Reino Unito | Rumanía | Rusia | San Marino | Serbia | Suezia | Suiza | Turquía | Ucraína | Ziudat d'o Baticano


En atras luengas