Enneco Ariesta
| Enneco Ariesta | |
|---|---|
| Rei de Pamplona y de Sobrarbe | |
Estatua d'Enneco Ariesta, a Madrit (J. Oñate, 1750-53). |
|
|
|
|
| 810/820 - 852 | |
| Succesor | García Ennéguiz |
|
|
|
| 868 - 870 | |
| Predecesor | Sancho Garcés |
| Succesor | García Ennéguiz |
|
|
|
| Naixencia | 781 |
| Muerte | 852 |
| Dinastía | Ennéguiz |
| Pai | Enneco Ximéniz |
| Mai | Onneca |
|
|
|
Enneco (u Ennego) Ariesta (en vasco Eneko Aritza; en castellán Íñigo Arista), naixito enta 781 y muerto en 852, estió lo primer rei de Pamplona (810-820 y 852), conte de Sobrarbe y de Bigorra. Se li considera patriarca d'a dinastía Ennéguiz, a primer dinastía reyal de Pamplona. A figura ye considerata meyo lechendaria en bells aspectos.
Contenius |
[editar] Hestoria
Yera lo fillo d'Enneco Ximéniz y d'Onneca. Muerto su pai, a mai se casó alavez con Musá ibn Fortún de Tudela, un Banu Qasi, sinyor d'a val de l'Ebro, que l'aduyó a conseguir o trono. Iste matrimonio deixó uns territorios considerables baixo la influencia d'Enneco Ariesta, dende Pamplona en t'as altas vals pirinencas d'Irati (Navarra) y la val d'Echo. Os Banu Qasi controlaban as fértils riberas de l'Ebro, dende Tafalla ent'a redolada de Zaragoza.
L'alvenimiento d'o primer rei de Navarra no estió pas fácil. D'entre os nuclios de población cristiana (minoritaria), beluns refirman o partito franco, sustenito en primeras per Carlemanyo y, més tardi, per Ludovico Pío. A rica familia cristiana d'os Belasco ye a la capeza d'ixe partito.
En 799, uns procarolinchios asesinan o gubernador de Pamplona, Mutarrif ibn Muza, d'a familia d'os Banu Qasi. En 806, os francos controlan Navarra per meyo d'un Belasco como gubernador. En 812, Ludovico Pío nimbía una espedición contra Pamplona. A tornata no ye guaire gloriosa, prenendo como ostaches zagals y mullers d'a zona ta protecher-sen mientres que trescruzan o puerto de Roncesvals.
En 824, os contes francos Elbe y Aznar fan una altra espedición ta Pamplona, pero son vencitos per Enneco, qui ye ayutato per os suyos chóvens Musá ibn Fertún y García lo Malo de Chaca.
Ye alavez que, seguntes Eulochio de Cordoba, i apareix Enneco Ariesta como rei de Pamplona: "Christicolae princeps" (prencipe cristián).
En 841, Enneco ye victima d'una malautia que lo deixa parlaticato. O fillo suyo, García Ennéguiz, ixerce una rechencia cerenya, dirichindo as campanyas militars.
[editar] Casamientos y descendients
Enneco se casó con Enneca, filla de Belasco, Sinyor de Pamplona muerto en 816.
Fillos:
- Assona Ennéguiz, casata con Musá ibn Fertún, walí de Uesca y Tudela.
- García Ennéguiz, o sucesor d'Enneco en o trono.
- Galindo Ennéguiz de Pamplona, muerto en 851 a Cordoba y pai de Musá ibn Galindo, walí de Uesca en 860.
- Nunila, casata con o conte García lo Malo d'Aragón.
[editar] Enneco en as cronicas meyevals
En o capítol X d'a Cronica de Sant Chuan d'a Penya, se i leye:
Cal mirar-se o texto manimenos en o suyo contexto hestorico y no considerar-lo una fuent plenament fidedigna. A etimolochía d'Ariesta (en vasco Aritza) ye probablement una altra.
En "Cronica de los estados peninsulars", que ye pro-aragonesa fan enfasi en o suyo orichen aragonés:
[editar] Se veiga tamién
| Predecesor: Rei fundador |
Rei de Navarra 810/820 - 852 |
Succesor: García Ennéguiz |
| Predecesor: Sancho Garcés |
Rei de Sobrarbe 868 - 870 |
Succesor: García Ennéguiz |
[editar] Referencias
- ↑ Cronica de los estados peninsulars