Divisions etnicas chodigas
As divisions etnicas chodigas fan referencia a las diferents comunidaz chodigas d'o mundo que pueden distinguir-sen dentro d'os pueblos de relichión chodiga. No totas as comunidatz chodigas comparten costumbres culturals, relichiosos, culinarios, lingüisticos, ecetra. Unas y atras amuestran diferencias locals y bellas formas d'interpretar bells preceptos.
Dimpués de tornar d'o exilio en Babilonia en Tierra Santa i heba una diferenciación entre Samaritans y los que se consideroron a ellos mesmos los chodigos de verdat.
En tiempos d'o Imperio Román a diaspora chodiga de partiba en dos ambitos culturals: Diaspora occidental en o Imperio Román y Diaspora oriental en o Imperio Persa Sasanida. En a Edat Meya la división prencipal yera entre chodigos de paises cristians u europeus y chodigos de países musulmans. Los chodigos de países musulmans yeran més lumerosos y i heba comunidatz d'orichen oriental chunto con comunidatz de l'antiga diaspora occidental d'Hispania y Africa. Una clasificación d'as comunidatz historicas de relichión chodiga puet estar:
- Chodigos orientals: descendiens d'a Diaspora oriental y d'ixas comunidatz d'a Diaspora occidental en zonas que s'islamizoron.
- Comunidatz persianas: en Irán y Afganistán, charran persa.
- Bukharans: en Asia Central, charran tachico.
- Comunidatz de Cheorchia, charran cheorchián.
- Dagh Chufuti: entre Daghestán y Azerbaichán, charran tat.
- Mizrajim: chodigos de Siria, Irak y estatos d'arredol. Charran arabe, y os d'o Kurdistán charran tradicionalment neoarameu.
- Comunidatz d'o Desierto d'Arabia: desapareixitas
- Chodigos yemenís:
- Comunidatz d'Echipto.
- Tochavim: chodigos norteafricans no sefarditas, charran en berber u arabe.
- Chodigos occidentals: descendients d'a Diaspora occidental en zonas europeas y cristianas:
- Chodigos bizantins: en Grecia y Anatolia dende antigo, charraban griego.
- Chodigos italians: en Italia dende antigo, charraban griego dimpués latín y italián.
- Sefardís: descendients d'as comunidaz d'a peninsula iberica. En 1942 los forachitoron y en os paises on plegoron asimiloron atras comunidatz.
- Megorachin u forachitatos: chodigos sefarditas d'o Norte d'Africa.
- Domnatz: sefarditas d'o antigo Imperio Otomán convertitos a o islam y probablement criptochodigas.
- Axkenazís: comunidatz de chodigos d'Alemanya forachitatas ta Europa centro-oriental en la Edat Meya y que conservoron o yídix.
- Crimchacos: barrecha que se fació entre comunidatz axkenazis y sefarditas en Crimea en tiempos d'o Khanato de Crimea. Charran o Tartre de Crimea.
- Comunidatz d'a periferia: comunidatz que s'han desembolicato fuera d'os ambitos cristián-europeu y islamico-afroasiatico, los atros chodigos los consideran heterodoxos u menos chodigos.
- Falaixas: chodigos d'Etiopía, no almiten o Talmut.
- Caraís de Crimea u caraitas de Crimea: chodigos que charran un idioma pareixito a lo Tartre de Crimea y no admiten o Talmut.
- Chodigos d'a India: comunidatz que tamién son dividitas en castas.
- Chodigos de Caifeng: antigos chodigos d'ixa ciudat de China, ya no bi n'ha.
