Dialecto soletán
| Dialecto soletán Xiberotarra |
|
|---|---|
|
|
|
| Localización cheografica | |
| Parlato en | Sola |
| Lugar(s) principal(s) | |
| Estatus | |
| Atras denominacions | {{{atras denominacions}}} |
| Charradors | |
| Oficial en | No ye oficial |
| Reconoixito en | {{{reconoixito}}} |
| Regulato por | Euskaltzaindia |
| Vitalidat | Alta |
| Literatura | |
| Escritors principals | |
| Rasgos dialectals | ü vueita, sibilants sonoras |
| ISO 639-1 | {{{iso1}}} |
| ISO 639-2 | {{{iso2}}} |
| ISO 639-3 | {{{iso3}}} |
| SIL | {{{sil}}} |
O soletán (en euskara batua zuberera, en soletán "xiberotarra" u "xiberoko eüskara") ye un euskalkia u dialecto d'o euskara charrato en quasi tota Sola y en Eskiula, esta zaguera localidat situata en Biarn, y huei a sola localidat fuera d'Euskal Herria on se charra o euskara como idioma materno.
Por a suya localización, o soletán tien influencia d'o biarnés (occitán) en o vocabulario y en a fonolocía. Se tracta d'un dialecto de gran homocheneidat, estando dividito en dos subdialectos: O de Pettarra a lo norte y lo de Basabürü a lo sud. Ciertos lugars de Sola s'amanan a lo euskara de Amikuze, que ye una parla de transición entre o soletán y o dialecto baixo-navarro. Ditos lugars son Domintxaine-Berroeta, Arüe-Ithorrotze-Olhaibi, Lohitzüne-Oihergi y Etxarri.
Por estar tan luen Sola y Vizcaya d'o centro d'as tierras de luenga vasca, o dialecto soletán chunto con o dialecto vizcaín son os que presentan diferencias mes grans con respecto a lo vasco cheneral y a l'actual euskara batua (que actualment representa o vasco cheneral porque se basa en una parla central equidistant de totas a la que s'anyaden os neolochismos y formas consideratas correctas). As diferencias entre o soletán y o vasco batua consisten en a pronunciacion (accento marcato, la ü vueita y as sibilants sonoras), o vocabulario y morfolochia. Entre totz os euskalkis, ye o que ye més a man con o dialecto roncalés actualment desapareixito, dica o punto que Louis Lucien Bonaparte los clasifico como un solo dialecto d'o idioma vasco.
Vocabulario [editar]
| Aragonés | Euskara batua | Soletán | |
|---|---|---|---|
| Adverbios : | nunca | sekula(n) | sekülan |
| a sobén | maiz, sarri | üsü | |
| Adchectivos : | bien | ongi, ondo | hunki, ontsa, huntsa |
| polito, fermoso | eder | eijer | |
| Verbos : | desvenir-se | gertatu, jazo | agitü |
| haber | ukan | üken | |
| plevia | euri | ebi | |
| terminar | bukatu, amaitu, urrendu | ürrentü | |
| venir | etorri, joan | jin | |
| Nombres : | cocina | sukalde | sükalte |
| flor | lore, lili | lili | |
| lugar | alde, leku | atze, lekü | |
| mont, montanya | mendi, bortu | bortü, borthü | |
| plevia | euri | ebi | |
| poeta | bertsolari | koblakari / bertsulari | |
| sol | eguzki/eki | eki, ekhi | |
| salida | irten, atera, ilki | elki | |
| Sola | Zuberoa | Xiberoa | |
| Embotatas | (no documentato) | Lapurtar, Behenafar | Manex (embotata que fan servir en Sole para os habitants de Labort y Baixa Navarra) |
| Dialectos d'o vasco | ||
|---|---|---|
| Alto Navarro | Baixo Navarro | Batua | Guipuzcuán | Labortán | Roncalés | Soletán | Vizcaín | ||