Dialecto hamburgués

De Biquipedia
Ir ta: navego, busca
Hamburgués
Hamborger Platt
Variedatz d'o baixo alemán
Verbreitungsgebiet der heutigen niederdeutschen Mundarten.svg
Hamburgués entre os dialectos baixo alemans
Localización cheografica
Parlato en Flag of Germany.svg Ciudat d'Hamburgo y puestos amanatos en Schleswig-Holstein y Baixa Saxonia, Alemanya
Lugar(s) principal(s)
Estatus
Atras denominacions {{{atras denominacions}}}
Charradors
Oficial en
Reconoixito en {{{reconoixito}}}
Regulato por
Vitalidat Meya
Literatura
Escritors principals
Rasgos dialectals Baixo saxón
Codigos
ISO 639-1
ISO 639-2 nds
ISO 639-3 nds
SIL nds

O dialecto hamburgués (en baixo alemán Hamborger Platt, en alemán estándar Hamburger Platt) ye un grupo de variedatz lingüisticas d'o baixo alemán que se charran en a ciudat d'Hamburgo, Alemanya. Ocasionalment, o termín hamburgués se fa servir ta decir a o Missingsch hamburgués, una variedat d'alemán estándar con substrato baixo saxón. Istos dialectos urbans tienen a-saber-los ampres de l'anglés y o neerlandés, por eixemplo Törn "viache" (de l'anglés "turn") u suutje "chentilment" (d'o neerlandés zoetjes).

Hamburgo se prenuncia ˈhambɔrç en istos dialectos, con una "ch" parellana a la de Milch en l'alemán estándar. Ye tipico d'os dialectos d'Hamburgo y d'atros dialectos d'o baixo Elba prenunciar (y mesmo deletreyar) eu (pronunciato oi ) con o diftongo /œɪ/ (escrito öö, öh u ö), por eixemplo:

en Hamburgo atros puestos Aragonés
keupen [ˈkʰɔɪpm] köpen [ˈkʰœɪpm] mercar
scheun [ʃɔɪn] schöön [ʃœɪn] polito

Manimenos, como en a mayoría de dialectos d'o baixo saxón (baixo alemán), o monoftongo luengo /øː/ se prenuncia [ø] (como peu en francés), por eixemplo Kööm ~ Kœm [kʰøːm] "alcaravea".

Subdialectos[editar | editar código]

O baixo saxón de Hamburgo se divide en dos grans grupos que refleixan bien as antigas esferencias culturals entre as zonas de geests y as d'almarchals.

- Se diz Geest-Platt a os dialectos que se charran en a zona de geests, ye decir no dreitament en a compleganza de l'Elba, sino mas luent enta o norte (a ciudat d'Hamburgo se troba chustament en a marguin norte d'o río Elba). Istas variants dialectals se pareixen muito a o dialecto de Holstein.

- D'atra man se troba o Marsch-Platt u "dialecto d'os almarchals", que ye o conchunto de variedatz que se charran en os almarchals que son amán d'o río Elba, encluyindo-ie a propia ciudat d'Hamburgo. Destacan o dialecto de Finkenwerder a l'ueste d'Hamburgo, d'o que bi ha quantas obras escritas, asinas como as variedatz d'os destrits de Vierlande, Alten Land, y Harburg entre atros. Tamién cal destacar o dito Hafenplatt u "dialecto d'o puerto", que se charraba d'antis mas en os arredols d'o puerto d'Hamburgo y en o districto de St. Pauli.

As prencipals esferencias entre istos dos grupos se troban en as vocals y en a pronunciación d'o fonema /b/. Contino s'amostra un chicot quatrón con a comparación de bellas parolas entre as variedatz d'os geests y os almarchals:

Geest Marsch Alto alemán
geven geben geben
maken moken machen
höörn heuern hören
Köök Köök Küche
töven teuben warten
baven boben oben

L'aria tradicional de distribución d'o Geest-Platt ye hue prou urbanizata, y debito a l'alto grau d'urbanización d'o Estato Federal d'Hamburgo a conservación d'istos dialectos, asinas como o emplego d'o baixo alemán en l'actualidat, no ye guaire buena. Encara se pueden sentir manimenos istas variants en as arias rurals d'Hamburgo, asinas como en Vierlande y Alten Land, a on s'alza y se fa servir o Marsch-Platt. Tamién emplegan ista mesma variedat en o suyo entorno laboral os treballadors d'o puerto d'Hamburgo, encara que aquí se gosa conoixer actualment nomás como Hamburger Platt.

Totz os subdialectos d'o dialecto hamburgués perteneixen a o subgrupo noroccidental aintro d'o baixo alemán occidental u baixo saxón, dialecto d'o idioma baixo alemán. Bells subdialectos como a variedat de Vierlanden tienen importants influyencias d'as parlas de Mecklemburgo-Pomerania Occidental.

Atros datos[editar | editar código]

Se veiga tamién[editar | editar código]

Bibliografía[editar | editar código]

  • Christoph, Walther; Lasch, Agathe; Kuhn, Hans; Pretzel, Ulrich; Scheel, Käthe; Meier, Jürgen; Möhn, Dieter (1985-2006), Hamburgisches Wörterbuch (2 ed.), Neumünster: K. Wachholtz, OCLC 182559541

Vinclos externos[editar | editar código]