Concordancias gramaticals en l'aragonés
As concordancias gramaticals en l'aragonés consisten en a transmision d'as caracteristicas morfolochicas flexionals (chenero, numero y presona) d'una parola a una atra, d'una traza que actua como un recurso gramatical d'as luengas pa marcar as relacions gramaticals entre os difernts constituyents fendo-se referencias cruzatas.
[editar] Concordancia nominal
Consiste en a coincidencia en chenero y numero entre diferents components
Entre o sustantivo, l'articlo y os adchectivos:
- O gato negro, a gata negra, ixa dalla viella, ixe pueyo royo
Entre o pronombre y a parola que bi ha enantes u dimpués:
- A liebre me la mincho yo
- Lis posé allo a los conillos que cacé
Entre o subchecto y l'atributo, o predicativo u o participio d'o verbo en pasiva:
- A moncha yera una santa
- Ixa ciudat fue fundata a primerías de sieglo
[editar] Concordancia verbal
Consiste en a coincidencia de numero u presona entre o subchecto y o verbo:
- O can se mincha o ueso
- Os cans se minchan os uesos
En as formas compuestas d'os verbos bi ha concordancia en chenero y numero entre o participio y l'obchecto directo unicament si ye en forma de pronombre presonal lo, los, la, las u de particla pronomino-adverbial en/ne.
- O gato s'ha minchato a truita
- O gato se l'ha minchata
- Un chabalín viello que fozaba s'ha minchato as trunfas
- Un chabalín viello que fozaba se las ha minchatas
En as parlas aragonesas que conservan o verbo ser como verbo auxiliar en a conchugación d'os verbos reflexivos bi ha concordancia entre o subchecto y o participio a l'egual que en aragonés meyeval, pero no bi n'ha en l'aragonés cheneral actual, que fa servir n'este caso o verbo haber.
- Yo me soi feito socio
- Nusatros nos semos feitos socios
- Yo me he feito socio
- Nusatros nos hemos feito socios
| As concordancias en aragonés y luengas romances circumvecinas | ||
|---|---|---|
| Aragonés | Castellán | Catalán | Occitán | ||