Chubo
De Biquipedia
O chubo, ye un instrumento de matiera que, meyant una trabiesa mantiene chuntos dos animals de tiro, como machos u güeis, con l'ochetibo d'aprobeitar a suya fuerza en fainas como aladrar a tierra, estibar os carros u altros quefers en os que siga menester.
Os bocables chubo/ixubo bienen dreitament d'o latín "iugum", que ye una palabra tipicament referita como de radizes indoeuropeyas, car que tamién amaneix en o sanscrito como "yug" que sinnifica "Unión". Chugo ye la suya forma baixo montañesa, talment enfluyita por o castellano "yugo".
[editar] Emplego e formas diferents
.jpg)
Os chubos emplegatos con equinos u bobinos son diferents. Istas diferenzias se deben á la forma anatomica de cada espezie, en as cuals cal aprobeitar os puntos d'aplome d'o cuello u d'os cuartos debanters ta fer a trazión.
Os bobinos, de normal güeis, per l'anatomía más estreita d'os suyos cuartos debanters, e lo feito que gosan lebar o cuello más abaixato que no los machos, amenistan que ta estibar de l'aladro cuan i son puestos en chunta, leben o chubo ligato á os suyos cuernos, por cuenta d'estar posato dreitament á l'alto d'a collera como se fa con as mulas.
En o caso d'as mulas e d'altros equinos, a posizión d'o suyo cuello ye más alto e por l'amplaria d'os suyos güembros ye prou més fazil enchascar-be lo chubo contra d'os cuartos debanters de l'animal, de normal fendo serbir una collera que estando más blanda que no la matiera de l'instrumento deixa que l'animal no se faiga mal en fer esfuerzos.
A correya d'o chubo se diz chunidera.
[editar] Simbolochía
En muitas luengas latinas, a palabra chubo s'emplega metaforicament ta desinnar ixas situazions en as cuals una u más presonas se troban obligadas á fer bella cosa, u que son pribatas d'a libertat de dezisión.
En o contesto istorico d'a Baixa Edat Meya, ps Reis Catolicos emplegoron o chubo e un faixo de flechas como siñal reyal, sinnificando lo chubo la potenzia agricola d'a Corona de Castiella mientres que as flechas simbolizaban o poder melitar d'Aragón. Ixe mesmo siñal estió adotato por a Falange Española en o sieglo XX, con altro simbolismo.
[editar] Enrastres externos
O Biquizionario tien una dentrata sobre Chubos.
Se beigan as imachens de Commons sobre Chubos.
