Cheorchians

De Biquipedia
Ir ta: navego, busca
Cheorchians
ქართველები (Kartvelebi)
Traditional dress, mtshketoba.jpg
Cheorchians con o suyo trache tradicional
Población total
6 millons (estim.)
Rechions con comunidatz importants
Flag of Georgia.svg Cheorchia 3.450.850
Flag of Turkey.svg Turquía 1.500.000
Flag of Russia.svg Rusia 950.000
Flag of the United States.svg Estatos Unitos 100.000
Flag of Iran.svg Irán 20.000
Flag of Azerbaijan.svg Azerbaichán 14.900
Idiomas
Cheorchián
Relichión

Cristianismo:
- Ilesia ortodoxa cheorchiana
- Catolicismo cheorchián

Islam
Pueblos relacionatos
Altros pueblos surcaucasicos:
- Suans
- Las

Lo pueblo cheorchián ye un pueblo surcaucasico, d'orichen bien antigo. O suyo numero ye estimato en uns 6 millons, a mayor parti d'os quals habitan Cheorchia (á on que composan més d'o 80% d'a población), pero tamién en bi ha comunidatz prou importants a Turquía, Rusia u Azerbaichán.

Nombre[editar | editar código]

Es cheorchians se claman a éls mesmos Kartvelebi (ქართველები), a la suya tierra Sakartvelo (საქართველო) y a lo suyo idioma Kartuli (ქართული), nombre acumulato ta un lechendario avantpasato Kartlos, pai eponimo d'a nación y bisnieto d'o personache biblico Chafet.

O nombre de cheorchians, con que se conoixen a quasi totz es idiomas d'o mundo, s'atribuyiba t'o santo patrón Sant Chorche, pero pareix que ye una error. A etimolochía ye incierta, si bien poderba derivar d'o griego Geōrgía (Γεωργία).

En a versión aragonesa d'o "Libro de Marco Polo" escriben georgeanos:

Como los georgeanos son dius la sennoria de los tartres.
Los georgeanos son dius la senyoria de los tartres qui habitan en leuant, et son buenas gentes d'armas et bellos de cuerpo. En aquesta prouincia es aquella tierra que Alexandre no pudo passar quando quiso venir en ponent por tal como hia muchos aspros caminos. Et es muy fuert tierra, car de vna part ya muy altas montanyas et de la otra es la mar ocçiana, assi que aquesta tierra es tan fuert que no se puede caualgar. Et por aquesta razon ternien pocas gentes el passo de aquellas encontradas a todas las gentes del mundo, et Alexandre fizo fer en vn fuert passo que hia vn fuert castiello por tal que aquellas gentes no le viniessen de suso et metiole nombre La Puerta del Fierro. En aquesta prouincia se faze mucha seda et hia ciudades, villas et castiellos assaz, et han muchos buenos açores. Et otra cosa non se que pueda dir, por que fago fin en aquesti present libro.

En "La Flor de las Ystorias d'Orient" escriben iorgians, ye dicir "chorchians":

et perdio se hide mucha gent de Erminia et de tartres et de iorgians; por la qual razon sdeuino que los tartres se tornaron todos desbaratados, no pas por el poder de los enemigos, mas por desauentura et...

Descripción[editar | editar código]

Antropolochicament, es cheorchians son una etnia caucasiana, d'o grupo balcanocaucasián, compuesto d'espeso per personas d'alzaria meya u meya-alta, constitución esbelta, pigmentación clarisca y pelo y uellos escuros.

Idioma[editar | editar código]

Se veiga l'articlo Idioma cheorchián.

O cheorchián ye un idioma d'a familia de luengas surcaucasicas u kartulianas. Ye un d'os idiomas d'o mundo que conta con alfabeto propio exclusivo, l'alfabeto cheorchián.

Cultura y sociedat[editar | editar código]

Xota Rustaveli, poeta cheorchián d'o sieglo XI

Relichión[editar | editar código]

A relichión principal ye a cristiana, estando-ne o país un d'os primers a convertir-se a o cristianismo, en l'anyo 327. A branca mayoritaria ye a Ilesia ortodoxa cheorchiana, pero tamién bi ha catolicos cheorchians.

Os cheorchians acatoron as tesis d'o concilio de Calcedonia dimpués d'o tercer concilio de Dvin (607), quan se deseparoron confesionalment d'os armenios y albans caucasicos y s'alinioron con Costantinoble.

Danza[editar | editar código]

Bi ha uns quantos dances tipicos d'os cheorchians, d'entre os quals:

  • o kartuli, dance romantico de difícil tecnica, danzato per una parella y remerador d'un casamiento;
  • o khorumi u jorumi, dance procedent d'a rechión d'Acharia, d'orichen belico;
  • o khevsuruli, un d'os dances montanyeses més conoixitos y tipicos de Cheorchia, que consiste a una representación vigorosa d'a batalla entre dos hombres per una muller.

Historia[editar | editar código]

Se veiga l'articlo Historia de Cheorchia.

A Historia suya recula enta tiempos preistoricos, anteriors a la creyación d'os antigos reinos cheorchians de Colquida y Iberia d'o sieglo XIII aC., fendo d'os cheorchians un d'os pueblos actuals con més tradición historica. Es antigos griegos y romans conoixoron es cheorchians per os nombres de colquidos y ibers. Muitos historiadors, antropologos, arqueologos y lingüistas s'enciertan a dicir que es avampasatos d'os cheorchians actuals, as tribus protokartulianas, habitoron o sud d'o Caucas y o norte d'Asia Menor den d'o Neolitico.

Bells historiadors y eruditos en o sieglo XIX relacionoron lingüisticament y cultural es protokartulians con os pueblos preindoeuropeus d'Europa (etruscos, protovascos, ecetra.).

Vinclos externos[editar | editar código]