Castiello de Boltanya

De Biquipedia
Ir ta: navego, busca
Castiello de Boltanya
Boltanya - Castiello en o cinglo.jpg
Ambista d'o castiello de Boltanya dende lo barranco de Canyimars
Situación cheografica
Estato {{{estato}}}
País {{{país}}}
{{{tpdivisión}}} {{{división}}}
Situación Flag of Aragon.svg Boltanya, Uesca, Aragón
Adreza {{{adreza}}}
Coordenatas
Diocesi {{{diocesi}}}
Advocación {{{advocación}}}
Culto {{{culto}}}
Orden {{{orden}}}
Rector {{{rector}}}
Vicario parroquial {{{vicario1}}}
2.º Vicario parroquial {{{vicario2}}}
Mosen {{{mosen}}}
Propietario {{{propietario}}}
Administrador {{{administrador}}}
Director {{{director}}}
Coste {{{coste}}}
Vesitable {{{vesitable}}}
Altaria {{{altaria}}}
Pisos {{{pisos}}}
Amplaria {{{amplaria}}}
Largaria {{{largaria}}}
Superficie {{{superficie}}}
Diametro {{{diametro}}}
Aforo {{{aforo}}}
Altaria s.r.m. {{{altaria srm}}}
Atras {{{atras dimensions}}}
Alcance {{{alcance}}}
Iluminación {{{iluminación}}}
Potencia {{{potencia}}}
Arquitectura
Tipo {{{tipo}}}
Estilo Hispano-musulmán
Función Esfensiva
Catalogación {{{catalogación}}}
Materials {{{material}}}
Construcción
Construcción sieglo VIII
Fundador {{{fundador}}}
Inicio {{{inicio}}}
Fin {{{fin}}}
Inauguración {{{inauguración}}}
Destrucción {{{destrucción}}}
Arquitecto {{{arquitecto}}}
Incheniero estructural {{{incheniero estructural}}}
Incheniero de servicios {{{incheniero de servicios}}}
Incheniero civil {{{incheniero civil}}}
Atros {{{atros}}}
Premios {{{premios}}}
Castiello de Boltanya en Espanya
<div style="position: absolute; z-index: 2; top: Error d'expresión: a * li falta un operando%; left: 65.3%; height: 0; width: 0; margin: 0; padding: 0;">
Castiello de Boltanya
Castiello de Boltanya
Situación de Castiello de Boltanya en Espanya
Pachina web {{{web}}}

O Castiello de Boltanya, localment dito «castiel»,[1] conoixito tamién como Castiello d'os Condes de Sobrarbe, anque este zaguer nombre no ye especificament correcto, perque mai no estió lo puesto a on que residisen os sinyors d'o Condato de Sobrarbe.

A fortaleza la construyoron os musulmans en a zona meya d'o que agora ye la comarca de Sobrarbe ta desfensar a valle de l'Ara contra d'os cristians en a Marca Hispanica, d'antes que no se i escomenzás a reconquiesta. Estió un bastión de grant importancia per a suya ubicación estratechica y per elevar-se en mont d'a villa de Boltanya, que s'estendeba en as garras d'ixe mont dende tiempos d'os romans.

D'a epoca d'o dominio musulmán se'n sabe poquetas cosas a demés que os califas de l'Al-Ándalus teneban conoixencia d'este castiello y le guardaban intrés en a desfensa d'esta par d'as mugas, motivo ta que lo califa Abderramán III no bulcase la confanza suya si que en Amrus ibn Muhammad ta triar-lo ta que el gubernase. Más que no conoixer-se bien, a reconquiesta d'a plaza de Boltanya encara ye un misterio, pero se ye puesto saber que en l'anyo 941 lo rei de Pamplona García Sanchez I ya se feba contar a villa y castiello d'entre las suyas posesions en o Sobrarbe.

En o sieglo siguient, baixo lo reinato de Sancho lo Grant, o gubierno d'a plaza de Boltanya el desempenyó lo sobrino d'o rei mesmo, Eiximeno Garcés, dende 1028 dica 1031, y dimpuesas per Sancho Galindiz dende 1036 dica 1080 en reinando ya Remiro I d'Aragón. Estes datos fan d'ir una imachen de como yera de prencipal a villa y castiello de Boltanya en aquels primers anyos d'a reconquiesta en o Condato de Sobrarbe.

A torre hexagonal d'o castiello de Boltanya ye carateristica.

Dentrato ya lo sieglo XII, fendo comparanzas con l'anterior, Boltanya pierde importancia a favor de l'Aínsa, de maniera especialment asentuata dimpués que Alifonso I lo Bataller le i dase una concesión de fuer y carta Puebla a la villa d'a Cinca, tot ixo en l'anyo 1024. Os sieglos posteriors habrían de veyer a redución d'os privilechios municipals de Boltanya dica tornar-se una aldeya en termins churidicos en chos de l'Aínsa, sin de garra fuers u dreitos municipals.

No ye dica 1430 que Chuan de Bardaixí obteneriba lo tetulo de sinyorato de Boltanya, on que la fuerta oposición que i fayoron os infanzons que en a villa i veviban forzoron a lo qui alavez yera rei, Alifonso V d'Aragón lo Magnanimo, que revocase la concesión de fuers ta la villa, en tornando-se totas las potestatz que ésta u garra d'os suyos sinyors podesen tener a las mans d'o monarca.

Nota de lexico[editar | editar código]

  1. Esta ye una forma local d'a parola «castiello», con perduga d'a -o final atona, huei decumentata só que en a comarca de Sobrarbe, antigament tamién en a Val de l'Ebro y Comunidat de Teruel.