Castiello de Boltanya
| Castiello de Boltanya | |||
|---|---|---|---|
Ambista d'o castiello de Boltanya dende lo barranco de Canyimars |
|||
| Situación cheografica | |||
| Estato | {{{estato}}} | ||
| País | {{{país}}} | ||
| {{{tpdivisión}}} | {{{división}}} | ||
| Situación | |||
| Adreza | {{{adreza}}} | ||
| Coordenatas | |||
| Diocesi | {{{diocesi}}} | ||
| Advocación | {{{advocación}}} | ||
| Culto | {{{culto}}} | ||
| Orden | {{{orden}}} | ||
| Rector | {{{rector}}} | ||
| Vicario parroquial | {{{vicario1}}} | ||
| 2.º Vicario parroquial | {{{vicario2}}} | ||
| Mosen | {{{mosen}}} | ||
| Propietario | {{{propietario}}} | ||
| Administrador | {{{administrador}}} | ||
| Director | {{{director}}} | ||
| Coste | {{{coste}}} | ||
| Vesitable | {{{vesitable}}} | ||
| Altaria | {{{altaria}}} | ||
| Pisos | {{{pisos}}} | ||
| Amplaria | {{{amplaria}}} | ||
| Largaria | {{{largaria}}} | ||
| Superficie | {{{superficie}}} | ||
| Diametro | {{{diametro}}} | ||
| Aforo | {{{aforo}}} | ||
| Altaria s.r.m. | {{{altaria srm}}} | ||
| Atras | {{{atras dimensions}}} | ||
| Alcance | {{{alcance}}} | ||
| Iluminación | {{{iluminación}}} | ||
| Potencia | {{{potencia}}} | ||
| Arquitectura | |||
| Tipo | {{{tipo}}} | ||
| Estilo | Hispano-musulmán | ||
| Función | Esfensiva | ||
| Catalogación | {{{catalogación}}} | ||
| Materials | {{{material}}} | ||
| Construcción | |||
| Construcción | sieglo VIII | ||
| Fundador | {{{fundador}}} | ||
| Inicio | {{{inicio}}} | ||
| Fin | {{{fin}}} | ||
| Inauguración | {{{inauguración}}} | ||
| Destrucción | {{{destrucción}}} | ||
| Arquitecto | {{{arquitecto}}} | ||
| Incheniero estructural | {{{incheniero estructural}}} | ||
| Incheniero de servicios | {{{incheniero de servicios}}} | ||
| Incheniero civil | {{{incheniero civil}}} | ||
| Atros | {{{atros}}} | ||
| Premios | {{{premios}}} |
Situación de Castiello de Boltanya en Espanya
|
|
| Pachina web | {{{web}}} | ||
O Castiello de Boltanya, localment dito «castiel»,[1] conoixito tamién como Castiello d'os Condes de Sobrarbe, anque este zaguer nombre no ye especificament correcto, perque mai no estió lo puesto a on que residisen os sinyors d'o Condato de Sobrarbe.
A fortaleza la construyoron os musulmans en a zona meya d'o que agora ye la comarca de Sobrarbe ta desfensar a valle de l'Ara contra d'os cristians en a Marca Hispanica, d'antes que no se i escomenzás a reconquiesta. Estió un bastión de grant importancia per a suya ubicación estratechica y per elevar-se en mont d'a villa de Boltanya, que s'estendeba en as garras d'ixe mont dende tiempos d'os romans.
D'a epoca d'o dominio musulmán se'n sabe poquetas cosas a demés que os califas de l'Al-Ándalus teneban conoixencia d'este castiello y le guardaban intrés en a desfensa d'esta par d'as mugas, motivo ta que lo califa Abderramán III no bulcase la confanza suya si que en Amrus ibn Muhammad ta triar-lo ta que el gubernase. Más que no conoixer-se bien, a reconquiesta d'a plaza de Boltanya encara ye un misterio, pero se ye puesto saber que en l'anyo 941 lo rei de Pamplona García Sanchez I ya se feba contar a villa y castiello d'entre las suyas posesions en o Sobrarbe.
En o sieglo siguient, baixo lo reinato de Sancho lo Grant, o gubierno d'a plaza de Boltanya el desempenyó lo sobrino d'o rei mesmo, Eiximeno Garcés, dende 1028 dica 1031, y dimpuesas per Sancho Galindiz dende 1036 dica 1080 en reinando ya Remiro I d'Aragón. Estes datos fan d'ir una imachen de como yera de prencipal a villa y castiello de Boltanya en aquels primers anyos d'a reconquiesta en o Condato de Sobrarbe.
Dentrato ya lo sieglo XII, fendo comparanzas con l'anterior, Boltanya pierde importancia a favor de l'Aínsa, de maniera especialment asentuata dimpués que Alifonso I lo Bataller le i dase una concesión de fuer y carta Puebla a la villa d'a Cinca, tot ixo en l'anyo 1024. Os sieglos posteriors habrían de veyer a redución d'os privilechios municipals de Boltanya dica tornar-se una aldeya en termins churidicos en chos de l'Aínsa, sin de garra fuers u dreitos municipals.
No ye dica 1430 que Chuan de Bardaixí obteneriba lo tetulo de sinyorato de Boltanya, on que la fuerta oposición que i fayoron os infanzons que en a villa i veviban forzoron a lo qui alavez yera rei, Alifonso V d'Aragón lo Magnanimo, que revocase la concesión de fuers ta la villa, en tornando-se totas las potestatz que ésta u garra d'os suyos sinyors podesen tener a las mans d'o monarca.
Nota de lexico[editar]
- ↑ Esta ye una forma local d'a parola «castiello», con perduga d'a -o final atona, huei decumentata só que en a comarca de Sobrarbe, antigament tamién en a Val de l'Ebro y Comunidat de Teruel.