Carlina acaulis

De Biquipedia
Ir ta: navego, busca
Cardincha
Carlina-acaulis(Loser).jpg
Carlina acaulis
Clasificación scientifica
Dominio: Eukaryota
Reino: Plantae
División: Magnoliophyta
Clase: Magnoliopsida
Orden: Asterales
Familia: Asteraceae
Chenero: ''Carlina''
Especie: ''C. acaulis''
Nomenclatura binominal
Carlina acaulis
L., 1753

A cardincha u cardelina (Carlina acaulis (L., 1753)), tamién dita cardo de bruixas u cardo "machico" ye una flor d'a familia d'as asteracias, familiar d'os cardos, poco freqüent anque bien mirata, que creixe en os pratos d'a montanya alta y as estivas.

Ye una planta posada, sin de trallo que la faiga alzar como os altros cardos, y brinda nomás que una flor, que ye central a l'alto d'a roseta d'as fuellas punchudas, de color amariella en as nuestras latitutz, anque altras variedatz más claretas existen en Europa central. A florada pasa de finals d'a primavera y o estivo.

No ye pas un cardo de verdat pos tien bractias que se fican como sepalos d'a inflorescencia, pero no tien ligulas reals. O circlo vital ye bianyal.

Una cardelina florida en Sobrarbe.

Per l'aspecto que tien, que bien recuerda d'un disco solar, s'ha mirato tradicionalment ta ficar-la xuca en puertas y patios d'as casas pos yera habitual considerar que espantaba as bruixas y os suyos designios (maloltías, pasas, maldaus y suertes malmetedoras). Diz que se feba xucar anque yera poco perenne per a suya estructura organica, se solventaba con religadas más gravadas.

A relación d'a suya forma con o sol se fa més clara en a luenga vasca, que en dicen Eguzkilore ("flor d'o sol") u en o sud d'os Alpes que en dicen "sol d'os Alpes". A función machica se fa més potent quan la cullen o maitin d'a Santchuanada.

A vena tien aceites esencials con substancias antibioticas (especialment inhibitorias d'as bacterias Gram -, y flabonoides. D'ista función más medicinal diz que ya en teneba ideya, talment, o famoso Carlos Magno qui en feba uso ta curar-se os mals de ferito.

Vinclos externos[editar | editar código]

Biquiespecies
Se veiga a información de Biquiespecies sobre Carlina acaulis.


 
Mitolochía aragonesa
 Dioses Anayet - Arafita - Balaitús - Bébrix - Culibillas - Gabardiella - Gabardón - Hercules - Gratal - Pyrene
 Chigants Aneto - Atland - Ciclope de l'aniello - Cherión - Chenios d'as nieus - Chigant de Muyed - Chuan Ralla - Fotronero - Guara - Home granizo d'o Turbón - Home granizo d'a Val d'Onsella - Rondán - Silván
 Sers Basaharau - Bilbiana - Belaín - Diaple - Diaplerons - Moras - Encantaria - Ensundiero - Fada - Filadera - Folletz - Furtaperas - Hebe - Lainas - Mamés - Mariuena - Martinico - Minairons - Home choto - Home granizo - Pastor de lupos - Peinadora - Sacamantecas - Unyazas
 Bruixas y bruixons Amaría d'Arbués - Catalina Aznar - Cristineta d'Alcoleya - Debinaire - Gracia Bielsa - Gracia de Valle - Glaudonetas - Martina Gen - Maut - Pedro Arruebo - Pedro de Ysabal - Tía Casca - Tía Galga - Tía Picolla - Urganda
 Animals Babieca - Buco - Caballo - Can - Craba - Dragón - Gato - Lacuerco - Liebre - Lupo - Onso - Sirpient
 Pantasmas Abad d'Alquezra - Almetas de Roldán - Berenguer de Bellvis - Celina - Cura de Benás - Doncella de Buera - Lumbretas - Guzpatas - Pantasma d'Asba - Pantasma d'a lungara - Pantasma de Sarinyena - Pantasma de Sant Chuan d'a Penya - Pantasmas de Sopeira - Pantasma d'a villa de Sos - Prió d'Urmella
 Elementos Almetas - Aniello machico - Brinzoner - Cardincha - Durendart - Esconchurador - Espantabruixas - O Libret - Religada
 Leyendas Árbol de Sobrarbe - Trachinero d'Espés - Barón Artal de Mur - Barón d'Escrich - Barón d'Espés - Campana de Uesca - Campana de Viliella - Cuento d'os cheposos - Fustero de Bara - Cazataire maldito - Ferrero de Serradui - Fortún de Vizcarra - Franceset de Castanesa - Fundación de Sant Chuan d'a Penya - Galino Galinás - Marieta - Palafox - Santo Gredal - Tío Apolinar - O toro y a estrela - La soterrada viva d'Alfambra - Viellas pervivients