Cantón d'os Grisons

De Biquipedia
Ir ta: navego, busca
Cantón d'os Grisons
Kanton Graubünden
Chantun Grischun
Canton Grigioni
Cantón de Suiza
Flag of Canton of Graubünden.svg Escudo de  Cantón d'os Grisons
Bandera Escudo
Karte Lage Kanton Graubünden.png
O cantón d'os Grisons en Suiza
Capital Coira
Idioma oficial Alemán, rumanch y italián
Entidat
 • Estato
Cantón
Flag of Switzerland.svg Suiza
Superficie
 • Total
Posición 1
7.105 km²
Población
 • Total
 • Densidat
Posición 15
185.700 hab. (2003)
26,14 hab/km²
Encorporación a
la Confederación
1803
Abreviadura GR
Pachina web oficial

O cantón d'os Grisons (alemán Graubünden; italiano Grigioni; rumanch Grischun; francés Grisons), ye o más gran y o más oriental d'os ventiseis cantons de Suiza. Ye a mas, l'unico cantón que tien tres luengas oficials: alemán, italiano y rumanch y l'unico a on que se charra ista zaguera.

O cantón d'os Grisons tien una población de 185.700 habitants (2003) en una superficie de 7.105 km², con una densidat de población de 26,14 hab/km².

A capital d'o cantón, que dentró en a Confederación Suiza en 1803, ye a ciudat de Coira.

Etimolochía[editar | editar código]

Alta val d'Engadin amán de St. Moritz

O nombre d'o cantón tien o suyo orichen en a historia d'a rechión, en fer referencia a o mesmo orichen d'o cantón, naixito de l'alianza de tres ligas de pueblos y ciudatz, as clamatas Tres Ligas u Ligas Grisonas: a Liga d'a Casa de Dios, a Liga d'as Diez Churisdiccions y a Liga Gris, clamata asinas por a color d'os vestitos en ixas envueltas en a rechión. O nombre en alemán d'o cantón, Graubünden (en traducción literal Ligas Grises) contrimuestra más clarament iste orichen etimolochico que os nombres en rumanch y en italián.

Historia[editar | editar código]

Os primers pobladors conoixitos d'a rechión son os retios, un pueblo d'orichen celta encara que con elements ilirios y etruscos establito en a rechión arredol d'os sieglos IV aC-II aC.

En o anyo 15 dC, os retios fuoron conquiestos por os romans, en o marco d'as campanyas de Tiberio y Druso, os fillos adoptivos de César Augusto, contra os pueblos celtas d'os Alpes ta protecher millor o norte d'Italia d'os pueblos chermanicos. Dimpués d'a suya conquiesta fació parte d'a provincia romana de Raetia, prencipiando o proceso de romanización, pa esdevenir en a Edat Meya os actuals rumanches u Kauderwelche.

A chermanización d'a zona se produció por a invasión d'os alamans, debant qui una dinastía local rumanche, os prencipes-bispes Victoridos, oferiban resistencia en a ciudat de Cuira. A chermanización continó en a baixa Edat Meya y contina dica os nuestros días.

Vinclos externos[editar | editar código]


Cantons de Suiza Bandera de Suiza
Appenzell Rodas Exteriors | Appenzell Rodas Interiors | Argovia | Basilea-Campanya | Basilea-Ciudat | Berna | Chinevra | Friburgo | Glaris | Grisons | Jura | Lucerna | Neuchâtel | Nidwalden | Obwalden | Sankt Gallen | Schaffhausen | Schwyz | Soleura | Tesino | Turgovia | Uri | Valais | Vaud | Zug | Zúrich