La Bula de Lucio III ye un documento escrito en 1182 que confirma la patrimonialidat de las Ilesias de Calatayú y la suya comunidat d'aldeyas d'alcuerdo con lo que establió Alifonso I lo Batallero en lo Fuero de Calatayú.
[editar] Aspectos linguisticos
Lo texto ye en latín, bi ha toponimos en aragonés (Berdello, Castellon, Cervera, Terrer, Turrillo, Vadiello), pero la mayoría de los toponimos son latinizatos (Fontes, Rosca, Paracollos, Petra, Turealba, etc...).
Dilectis filiis presbiteris et clericis de Calatajub et de termino suo salutem et apostolicam benedictionem. Justis petentium desideriis dignum est Nos faciiem prebere assensum et vota que a rationis tramite non discordant affectu sunt prosequente complenda. Ea propler, dilecti in domino filii, vestris justis poslulationibus grato concurrentes assensu, ecclesias vestras de Calatajube, et de termino suo cum ómnibus pertinenciis suis,
ecclesiam sáncte Marie medie ville, cum pertinenciis suis,
Ecclesiam sancti Andree cum pertinenciis suis,
Ecclesiam sancti Johannis de Vallupiel cum pertinenciis suis,
Ecclesiam sáncte Marie cum pertinenciis suis,
Ecclesiam sancti Jacobi cum pertinenciis suis,
Ecclesiam Sancti Petri Serranorum cum pertinenciis suis,
Ecclesiam sancti Martini cum pertinenciis suis,
ecclesiam sancti Salvatoris cum pertinenciis suis,
Ecclesiam sancti Petri Francorum cum pertinenciis suis,
Ecclesiam santi Torquati cum pertinenciis suis,
Ecclesiam sancti Dominici cum pertinenciis suis, Ecclesiam de
Miedes cum pertinenciis suis, Ecclesiam de
Castellon cum pertinenciis suis, Ecclesiam de
Marha cum pertinenciis suis, Ecclesiam de
Duron cum pertinenciis suis, Ecclesiam de
Villalba cum pertinenciis suis, Ecclesiam de
Sediles cum pertinenciis suis, Ecclesiam de
Rosca cum pertinenciis suis, Ecclesiam d'
Orera cum pertinenciis suis, Ecclesiam de
Viver cum pertinenciis suis, Ecclesiam de
Finoges cum pertinencis suis, Ecclesiam de
Pleytas cum pertinenciis suis, Ecclesiam de
Marach cum pertinenciis suis, Ecclesiam de
Brea cum pertinenciis suis, Ecclesiam de
Savinian cum pertinenciis suis, Ecclesiam de
Paracollos cum pertinenciis suis, Ecclesiam de
Embit cum pertinenciis suis, Ecclesiam de
Viver de la Sierra cum pertinenciis suis, Ecclesiam de
Turealba cum pertinenciis suis, Ecclesiam de
Cervera cum pertinenciis suis, Ecclesiam d'
Aninione cum pertinenciis suis, Ecclesiam de
Villarubea cum pertinenciis suis, Ecclesiam de
Vadiello cum pertinenciis suis et de
Forcaxo, Ecclesiam de
Berdello cum pertinenciis suis, Ecclesiam de
Villosca cum pertinenciis earum, Ecclesiam de
Turrillo cum pertinenciis suis, Ecclesiam de
Moros cum pertinenciis suis, Ecclesiam de
Monubles cum pertinencüs suis, Ecclesiam de
Alfama cum pertinenciis suis, Ecclesiam de
Boverca cum perlinenciis suis, Ecclesiam de
Castellón cum pertinenciis suis, Ecclesiam de
Ateca cum pertinenciis suis, Ecclesiam de
Terrer cum pertinenciis suis, Ecclesiam de
Xarava cum pertinenciis suis, Ecclesiam d'
Ibdes cum pertinencüs suis, Ecclesiam de
Cocos cum pertinenciis suis, Ecclesiam de
Petra cum pertinenciis suis, Ecclesiam de
Monterde cum pertinenciis suis, Ecclesiam de
Flumes cum perlinenciis suis, Ecclesiam de
Cenvalla cum pertinenciis suis, Ecclesiam de
Tiestos cum pertinenciis suis, Ecclesiam de
Cubel cum pertinenciis suis, Ecclesiam de
Pardos cum pertinenciis suis, Ecclesiam de
Avanto cum pertinenciis suis, Ecclesiam de
Monobrega cum pertinenciis suis, Ecclesiam de
Castellonciello cum pertinenciis suis, Ecclesiam de
Alfarba cum pertinenciis suis, Ecclesiam de
Azeret cum pertinenciis suis, Ecclesiam de
Athea cum pertinenciis suis, Ecclesiam de
Montón cum pertinenciis suis
L'orichinal d'este documento y de la Bula de Lucio III, yeran en tan mal estato a fins de lo sieglo XIII que Alifonso III ordenó reparar lo manuscrito, confirmando de nuevo lo fuero. No se conserva ni l'orichinal ni la confirmación de lo fuero, y en tenemos no més que bellas copias con modificacions:
En las copias tardanas, como la edición de Bofarull, bells toponimos en aragonés (Berdello, Castellon, Castellonciello) ya ofrexen grau de castellanización (s'escriben Berdeyo, Casteyon, Casteyonciello). En la copia de l'archivo de Barcelona encara que se leiga Berdello y Castellon se puet leyer ya Forcaxo como castellanización u como pronunciación local de Forcallo en l'aragonés de las comunidatz aragonesas.
[editar] Bibliografía
- Enrique Flórez, Manuel Risco, Antolín Merino España sagrada: theatro geographico-historico de la Iglesia de España : origen, divisiones, y limites de todas sus provincias ; antiguedad, traslaciones, y estado antiguo, y presente de sus sillas, con varias dissertaciones criticas. Tratado LXXXVII. la Santa Iglesia de Tarazona en sus estados antiguo y moderno pp359 [1]. Marin, 1865.
- Enrique Flórez de Setién y Huidobro España sagrada, continuada por la Real Academia de la Historia: Tratado LXXXVII. La Santa Iglesia de Tarazona en sus estados antiguo y moderno, pp359. Real Academia de la Historia. Imprenta de José Rodríguez, 1865 [2]