Bos taurus

De Biquipedia

Ir ta: nabego, busca

Baca

Bos taurus, a baca domestica

Estato de conserbazión

Domestica.

Clasificazión zentifica

Dominio:	Eukaryota
Reino:	Animalia
Filo:	Chordata
Clase:	Mammalia
Orden:	Artiodactyla
Familia:	Bovidae
Subfamilia:	Bovinae
Chenero:	''Bos''
Espezie:	taurus

Nomenclatura binomial

Bos taurus

Linnaeus, 1758

Sozespezies

A baca (Bos taurus (L., 1758)) ye un mamifero domestico de grans dimensions, estendillato per toz os continents dintro de dos d'as suyas subespezies: a baca europegua (supespezie Bos taurus taurus) e lo zebú (Bos taurus indicus).

D'entre lo bestiar bobino son enclusas as sozespezies B. taurus taurus (d'o latín taurus, toro) e B. taurus indicus (o zebú, a baca sagrada d'a India). Os masclos fertils d'esta espezie son ditos toros e anque prou més escasos que no las fembras (bacas propiament ditas), gosan estar posatos como sementals en a ramata d'entre os meses de marzo e d'abril, ta cubrir-las perque ye cuan as fembras son marrideras. Siga en raza de leite u paxenteras (destinatas ta fer-ne carne), ye important de tener-los deseparatos ta que no s'enristan entre els en ixa epoca.

As fembras gosan estar més pazificas, anque son famosas per estar capezutas cuan no quieren fer cosa, dica lo punto que cal enrestir-las con os cans u fustiyar-las ta fer-las andar.

Bels masclos, sobre tot ta las fayenas d'antes, yeran capatos en a suya adoleszenzia ta fer-los marchar més mansos. D'ixa manera s'obteneban os bueis. Autualment, a castrazión només s'aplica á os betiellos en a industria carnica per tal d'ebitar que les apareixcan os nibels més altos de testosterona en l'adoleszenzia, que fan, entre altras cosas, que la carne se torne més dura. De maniera més cheneral, a parola buei tamién puet estar emplegata ta toz os bobins (usualment salbaches) de mida gran, como os gaurs u bantengs d'Asia.

As crías d'este animal se dizen betiellos/as u betiechos/as (también en a forma que sonoriza ixa "T" en bediello/a).

[editar] Orichen d'a espezie

Bi ha una gran controbersia á redol d'o tema. Encara que os imbestigadors no plegan enta garra alcuerdo, se'n consideran dos hipoteticos orichens:

Orichinalment, totas as bariedaz bobinas autuals son deszendentas de l'uro (Bos primigenius u B. taurus primigenius en a nomenclatura autual) lo cual podeba aber feito puesto á cualque sozespezie intermeya (B. taurus brachyceros), lo quin presuntament abría dato las bariedaz autuals.

Dibersas poblazions preistoricas d'Uros premitibos (d'os cuals no sen tiene fosils), eboluzionando de maniera paralela, abrían feto puesto á lo B. taurus primigenius que se conoix, e lo B. t. brachyceros. Ixas dos espezies abrían dato pues as sozespezies autuals.

[editar] Aptituz

Esta espezie s'emplega regularment en a produzión de leite e carne, anque en bels paises encara tiene importanzia como bestia d'estira.

Á demés, en muitos puestos d'Iberoamerica, España, Portugal, Franzia u os Estatos Unitos s'emplega encara como bestia en espectaclos taurinos

[editar] Biolochía

As bacas son animals remugants. Ixo segnifica que tienen un sistema dichestibo espezialment adatato ta la dichestión d'alimentos á partir d'os cuals altras espezies animals no en podrían quitar cosa. A remuga ye, de feito, a debuelta d'os alimentos de l'estomago enta la boca ta continar con o suyo prozeso de mastigazión.

O sistema dichestibo d'a baca ye eboluzionato ta formar tres cabidaz, ditas popularment estomagos, que no en son tals, e se sitúan d'antes no lo un berdadero, dito abomaso. As cabidaz se claman reticlo, rumen e omaso. Á dintro d'o rumen, que ye la una de més gran mida, biben microorganismos (bacterias, protozoos e fongos) anaerobicos que fan simbiosis con l'animal. Son estes os qui tienen a capazidat de dicherir os hidratos de carbonio (como la zelulosa u l'azeto fitico (fuent important de fosforo bechetal, que sien d'els a baca no podería aprobeitar). En a relazión de simbiosis, a baca les probeye l'alimento e un ambient faborable ta que medren.

[editar] Rezensada mundial

Bi ha aprosimadament 1250 millons de cabezas bobinas en o mundo, d'os cuals 250 millons son zebús.

O continent con a més gran cantidat de bobins ye America, con bels 450 millons, encorrito per Asia (con 300 millons), Europa (270 millons), Africa (160 millons) e Ozeanía (con 50 millons).

O país con a més gran cabaña bobina ye la India con 190 millons (prenzipalment zebús). Dimpués Estatos Unitos (130 millons), Rusia (100 millons) e Brasil (100 millons). Deazaga d'ixes ibi ha China, Pakistán, Archentina, Australia, Mexico e Franzia.