Bin

De Biquipedia

Ir ta: nabego, busca
Un baso de bin

O bin ye una bebida otenita d'a fermentazión alcolica, por l'azión d'os rezientos, d'o suco u mosto d'os fruitos d'a planta Vitis vinifera (biñers) que transforma os zucres d'o fruito en alcol e anidrido carbonico. Manimenos o bin ye una suma d'un conchunto de fautors ambientals: clima, latitut, altaria, oras de liz, etz.[1] Alto u baxo un 66% de la collita mundial d'uga s'adedica á la produzión binicola, la resta ye ta o suyo consumo como fruita.[2] Con tot e con ixo lo cautibo d'os biñers cubre nomás un 0,5% d'o suelo cautibable en o mundo.[3] O cautibo de biñers s'ha asoziato á puestos con un clima mediterranio.

Se diz «bin» nomás á lo liquido resultant d'a fermentazión alcolica, total u parzial, d'o suco d'a uga, sin l'adizión de denguna sustanzia. En muitas lechislazions se considera nomás como bin á la bebita fermentata otenita de vitis vinifera, encara que s'otienen bebitas parexitas d'atras bariedaz como a vitis labrusca, vitis rupestris, etz. O conoximiento d'a zenzia particular de l'elaborazión d'o bin se diz enolochía (sin de considerar os prozesos de cautibo d'os biñers). A zenzia que trata nomás d'a biolochía d'os biñers, asinas como d'o suyo cautibo se diz ampelolochía.[4]

Contenius

[editar] Etimolochía

A etimolochía conoxita d'a parola bin prozede d'a latina vinum e ista d'a griega οἶνος, encara que se considera que l'orichen poderba trobar-se en a parola d'o sanscrito vana (aimor) que tamién dió orichen á las parolas Benus e Benera. Tal relazión semantica estarba data por l'antiga creyenzia en os poders afrodisiacos d'o bin. Bi ha la creyenzia de que os romans prenioron o senificato d'o proto-chermanico "winam,".[5]

[editar] A uga

Gnome-searchtool.svg
Ta más detalles, beyer l'articlo Vitis viniferabeyer os articlos [[{{{2}}}]] e [[{{{3}}}]]beyer os articlos [[{{{4}}}]], [[{{{5}}}]] e [[{{{6}}}]]beyer os articlos [[{{{7}}}]], [[{{{8}}}]], [[{{{9}}}]] e [[{{{10}}}]].
Vitis vinifera.

A uga ye o elemento esenzial ta la elaborazión final d'o bin. A uga que produze o bin pertenexe á la familia biolochica conoxita como vitaceae, que ye una clasificazión de plantas con tendenzia á enfilar-se por as superfizies fixas. Ista familia poseye onze cheners diferents, pero nomás a vitis ye intresant como fruita bitibinicola. Aintro d'o chenero vitis esisten 60 espezies, pero nomás a vinifera ye a que proporziona bin (d'orichen indoeuropeu).[6] Entre as atras sesanta espezies de vitis, como por exemplo: a nordamericana v.labrusca, a v. riparia, a v. aestivalis, a v. rotundifolia, etz. De totas ellas, nomás a Vitis vinifera ye la que proporziona bin con un sabor azeutato por a mayor parti d'as culturas d'a tierra.[7]

Manimenos, á lo largo d'a istoria d'o cautibo d'a espezie vitis vinifera l'ombre ha creyato una gran infinidat de dibersas bariedaz con l'ochetibo d'otener aromas, gustos, etz. D'ista traza se tienen os bins elaboratos con ugas de diferents bariedaz aintro d'a espezie vitis vinifera, como pueden estar por exemplo: lo berdello, o cabernet sauvignon, o carménère, o merlot, o chardonnay, a gewürtztraminer, etz. Totas ellas aportan un carauter espezial á los bins.

Á begatas os biñers se sosmeten á treballos d'empelte con l'ochetibo d'otener nuebas bariedaz más resistents á l'ataque de plagas. Una d'as más terribles se produzió á meyatos d'o sieglo XIX. Prenzipió arredol de 1850 en Franzia cuan se tresportaban bariedaz americanas á Europa lo que causó que se propagase a mosca afida dita Phylloxera vastratix por toz os biñers (as espezies europeyas no yeran resistents á l'ataque d'ista mosca). A Vitis vinifera ye asediata por atras plagas que se combaten de formas diferents.

[editar] Rechions bitibinicolas

A produzión bitibinicola ye restrinchita á ziertas latituz cheograficas, por un regular ye asoziata á iostermas climaticas añals que tienen de meya temperaturas entre os 10 ° e 20º.[8] Por un regular o cautibo d'a uga s'ha asoziato á los puestos que tienen ziertas similituz con o clima mediterranio. Se puet cautibar igualment en climas subtropicals si se poda o biñero constantment. Á begatas os microclimas afeutan positibament á lo biñero.

[editar] Morfolochía

Tallo transbersal d'un uga.

A uga contiene en o suyo interior toz os elementos nezesarios ta la elaborazión d'o bin, ye por ista razón por la que entender a morfolochía d'o fruito puet aduyar á entender o resultato final d'o bin. A suya morfolochía ye como una dibisión conzentrica de zonas sin de soluzión de continuidat que prenzipia por as pepitas que ocupan una posizión interior amán d'o suyo zentro:

  1. Primera zona: En o interior as pepitas se troban rodiatas d'una muit alta conzentrazión de zucres (a mayor zona de conzentrazión se troba rodiando as pepitas), en ista zona bi ha zucres e azeto malico (á begatas iste azeto se combierte en un zucre por meyo d'a gluconeochenesis). Ista zona gosa tener unas lixeras tonalidaz berdas.
  2. Segunda zona: En a siguient zona, conzentrica á l'anterior, a conzentrazión de zucres disminuye progresibament e aumenta la presenzia d'azeto tartarico. O segundo component quimico en a uga, dimpués d'os zucres, ye a presenzia d'istos dos azetos: azeto malico e azeto tartarico. Os dos azetos tienen un papel important en a elaborazión d'os bins e os biticultors son os que deziden modificar a presenzia de cualsiquier d'els en o produto final.
  3. Terzera zona: En ella se troban as sals minerals, prenzipalment potasio. Os polifenols como pueden estar os tanins (ubicatos prenzipalment en a piel esterior), antozianinas (responsables d'a color en os bins), os aromas, etz. Os gustos carauteristicos d'a uga s'almadazenan en ista terzera zona, en o interior d'a piel.

A manera en a cuala s'escacha la uga puet afeutar á las propiedaz organolepticas d'o mosto, por exemplo, si se prensa poco se quitan os zucres d'o zentro d'a uga, otenindo pocos polifenols (bins blancos afruitatos), pero si se prensa más os tanins prenzipian á salir e a colorazión tinta aparixe.

[editar] Cautibo

Biñers en Artés

Os biñers basicament desarrollan o ziclo d'o carbonio con as suyas fuellas e á trabiés d'a fotosintesis cheneran en as fruitas (uga) os zucres nezesarios ta o suyo almadazenache. A uga ye por tanto un "almadazén" de zucres que s'emplega posteriorment en a fermentazión d'o bin. O cautibo d'uga se zentra en a bexilanzia permanent d'iste prozeso d'"almadazenamiento" progresibo de zucre en os fruitos. Cualsiquier problema que perchudique u crebe o equilibrio, a poda fa que o zucre se concentre en un numero chicot de fruitos, en una tierra moderadament umeda as radizes se dedican á afondar con l'ochetibo de poder asorber os minerals nezesarios (prenzipalment potasio). O balanze entre o contenito de zucres e azetos tien un papel important en a calidat d'o resultato final d'o bin.

Por un regular cuentra más ye esposato lo biñero á lo sol más gran ye a conzentrazión de zucres en a uga, e d'atra man poca esposizión da una cantidat minima de zucres (e por tanto una chicota cantidat d'alcol). Ista concentrazión de zucre en a uga gosa estar reglamentata en os diferents países e se gosa mesurar con un refractometro portatil (bi'n ha prou con chicotas cantidaz de mosto ta determinar a conzentrazión de zucre en graus Brix). Ye por ista razón, con l'ochetibo de masimizar a cantidat de luz rezibita, por la que os biñers s'adautan con formas de pergola con l'ocheto de que repleguen a mayor cantidat de sol posible.

Mientres d'a madurazión d'a uga en o biñero bi ha un cambeyo dito en ampelolochía con una parola franzesa: véraison. Bi ha un inte á on que a uga cambeya o suyo metabolismo e prenzipia á almadazenar zucres á una belozitat muito más gran, á lo mesmo tiempo ba disminuyindo a conzentrazión d'azetos aintro d'a uga. L'inte d'o véraison s'entiende como lo prenzipio d'una cuenta entazaga ta la determinazión de l'inte d'a bendema. Bi ha atros fautors que determinan iste instante como puet estar a transizión de color d'as pepitas d'o interior d'a uga, que gosan pasar de berdas á marrons, u a madurazión d'os polifenols. D'antis más os biticultors esperimentatos mastecaban una uga cada día á partir de l'inte d'o véraison e con os gustos e aromas que deteutaban determinaban o prenzipio d'a bendema. Güe en día se reyaliza con aparatos de mesura como refractometros, etz.

[editar] Tipos de bins

Gnome-searchtool.svg
Ta más detalles, beyer l'articlo Tipos de binbeyer os articlos [[{{{2}}}]] e [[{{{3}}}]]beyer os articlos [[{{{4}}}]], [[{{{5}}}]] e [[{{{6}}}]]beyer os articlos [[{{{7}}}]], [[{{{8}}}]], [[{{{9}}}]] e [[{{{10}}}]].
Bin tinto
Bin rosato
Bin blanco
  • Bin corrient, u bin de mesa, ye o elaborato seguntes a definizión anterior, sin que interbiengan sustanzias u prauticas emplegatas ta os "bins espezials", sin parar cuenta en a suya graduazión, siempre que sía natural.
    • Bin tinto, ye o elaborato mayoritariament á partir d'uga negra, como a color ye en a piel, por un regular a fermentazión s'ha de reyalizar con o mosto sin de colar (con as piels), e nomás una begata rematata la fermentazión (bels 20 días) se cola. O bin negro se puet abiellir, e en funzión d'o tiempo que pase en barricas e en botellas, se gosa clasificar en:
      • Bin choben, menos de seis meses en barrica.
      • Crianza, á lo menos seis meses en barrica e atros seis en botella.
      • Reserba, á lo menos un año en barrica e dos en botella.
      • Gran Reserba, más d'un año en barrica e más de dos en botella.
    • Bin blanco. Se puet elaborar con uga blanca u negra, en iste segundo caso deseparando lo mosto d'a piel ascape, ta que no li de color. Por un regular a fermentazión se reyaliza con mosto colato (deseparato de piels, pepitas, etz.), e encara que no ye frecuent abiellir-lo, bi ha bins blancos con crianza.
    • Bin rosato. Son bins elaboratos con uga negra en que se premite bella mazerazión d'a uga antis de prensar o mosto, d'ista traza o mosto prene una mica de color. Dimpués se fermenta o mosto colato.
  • Chacolí ye o bin otenito d'a fermentazión alcolica d'o suco d'a uga, que por causas meteorolochicas no maduran normalment.
  • Bin cheneroso, xuto u dulze ye aquel que poseye mayor graduazión alcolica que o corrient, abiellito e elaborato con metodos particulars. Á más se gosa abiellir por o sistema de solera en que as cullitas de diferents añatas se ban mezclando gradualment.
  • Bin esbrumoso u d'agulla, ye o que contiene anidrido carbonico orichinato por una segunda fermentazión alcolica en un embase zarrato.
  • Bin gasificato ye aquel á que se li ha añadito anidrido carbonico dimpués d'aber rematato a suya elaborazión.
  • Bin quinato u medizinal son aquels que han rezibito l'adizión de quina u una atra sustanzia medizinal autorizata por a lechislazión.
  • Vermouth és a bebita en a elaborazión d'a cuala dentra á fer parti o bin, con adizión de zucre u mosto d'uga conzentrato e estrautos u aromas otenitos de plantas aromaticas.
  • Bin de misa ye o bin emplegato en ista zeremonia relichiosa, e tamién se diz d'o bin cheneroso.

[editar] Atros deribatos d'a uga

Combersión d'a uga en mosto
  • Mistela ye o bin resultant de l'adizión d'alcol á lo mosto d'uga, sin de fermentar u lixerament fermentato, en cantidat sufizient ta que no se produzca, u se contenga, a fermentazión d'o mosto, sin d'adizión de denguna atra sustanzia. Á begatas, iste bin se gosa fer d'a bariedat moscatel.
  • Mosto ye o liquido resultant d'escachar u prensar a uga fresca, simepre que no aiga prenzipiato a suya fermentazión natural. Se li diz "mosto apagato" cuan a suya fermentazión natural ha estato aturata por cualsiquier procedimiento fesico, como lo fredo, u quimico, e siempre sin d'alcol.
    • Mosto conzentrato ye l'otenito d'o mosto por prozedimientos industrials, con alta graduazión de zucres sin de caramelizar.
  • Binagre ye o liquido resultant d'a fermentazión azetica d'o bin, con un minimo de 40 gramos d'azeto azetico cristalizable por litro.

[editar] Binificazión

[editar] Bendema

Uga

A uga s'ha de cullir (bendema) cuan aiga conseguito lo grau de madurazión que sía menester, o cualo penderá d'a zona, tipo d'uga, climatolochía, e tipo de bin que se quiera elaborar. O ran de zucre en a uga determinará dimpués o grau alcolico, entre atras cosas. Ta otener bins dulzes, ye frecuent dixar que a uga alquiera un grau de zucre superior á lo que as lebaduras podran transformar en alcol.

[editar] Mazerazión carbonica

A color negra d'a piel ye en os "antozians", sustanzia que nomás se disolbe bien en alcol. Ye por ixo que si se quiere otener un bin negro u rosato ye menester que a piel sía en contauto con o mosto fermentato. Una alternatiba ye a mazerazión carbonica, tipica d'os rosatos e clarez, una atra ye a binificazión en negro.

Dimpués d'a bendema se puet dixar a uga en depositos de poca fundaria á fin de que se produzca la mazerazión carbonica. En iste prozeso s'enzeta la fermentazión con a uga encara en carrazas.

[editar] Prensato / escachato

Prensa d'o sieglo XVI

D'antis más se feba o prensato d'as ugas dreitament dimpués d'a bendema con l'ocheto d'otener o mosto (suco d'a vitis vinífera). Yera abitual beyer presonas escalzas chafando a replega d'ugas en rezipients foratatos por o fundo, d'ista traza s'oteneba o primer mosto. Ya Catón en o suyo manual De Agri Cultura rezenta en detalle a operazión de prensato. Iste metodo yera adecuato ta produzión en chicota escala, dimpués binioron as prensas en forma de torniello que premitiban controlar a presión. En l'autualidat s'emplegan prensas neumaticas ermeticament zarratas en as que a delicadeza d'o prensato premite una menor estrazión de sustanzias indeseyatas e o masimo rispeto por as cualidaz intrinsecas d'a uga. Se gosa pasar por un prozeso prebio de limpieza quitando a bechetazión e os raspons (tallos d'as carrazas). Ista operazión se fa en tambors metalicos foratatos que chiran á gran belozidat, as ugas salen enteras por os foratos d'o tambor. Ye de gran importanzia que a mayor parti de ellas salgan intautas ta que no metan en contauto con l'atmosfera o suyo suco interior.

O prozeso d'escachato gosa estar o más emplegato en os bins blancos. Mientres que o prensato ye más abitual en os bins tintos. En o escachato no se reduze a puré a uga lo que premite a estrazión d'os chucos d'o mesocarpio e d'o endocarpio d'a uga. En bels bins se emplegan mostos conzentratos d'uga, como puet estar o marsala, a mistela, bin de Malaga, etz.

[editar] Fermentazión

Fermentazión d'o bin

A fermentazión se fa por efeuto d'as lebaduras. Bi ha muitas espezies de lebaduras, las d'o bin pertenexen á dibersos cheners e espezies, prenzipalment Saccharomyces ellipsoideus, Kloeckera apiculata e Hanseniaspora uvarum. Totas ellas transforman o zucre d'o mosto en alcol e CO2

En a fermentazión d'os bins negros, as restas solidas tienden á puyar á la superfizie impedindo a correuta bentilazión. Por ixo ye nezesario zarrar de bella traza ixa capa.

[editar] Crianza

Parixe que oserbazión de que os bins amilloraban con o tiempos se fazió en fer o suyo tresporte en barco, ya que en plegar á lo destín dimpués d'una larga trabesía s'oserbaba que a sabor amilloraba, encara que ista tioría tamién puet estar una leyenda.

Barricas de bin

A berdat ye que una begata que ye rematata la fermentazión alcolica se puet produzir una segunda transformazión dita fermentazión malolactica, produzita por bacterias que transforman l'azeto malico en azeto lactico (rebaxando lo pH), de traza que aumentan os polifenols e o glizerol. Manimenos cal dezir que o bin pierde azidez, e gana en suabidat e aroma.

Adizionalment se puet abiellir o bin, mientres bel tiempo en barricas de fusta, á ormino de caxico e de 225 litros. O intercambeyo d'aromas entre o bin e a fusta li dan á iste unas carauteristicas más complexas. Os periodos de crianza en barrica pueden tardar dende os tres meses á bel par d'años, e rarament más tiempo, á lo menos en o caso d'os bins negros.

A crianza por solera, tipica d'os bins de Xerez, de Montilla e de Moriles, ye diferent. En ella se meten una serie de barricas por pisos. Cada año se trescola una parti d'o bin de cada solera á la inferior, á la begata que que s'estraye una atra parti ta o consumo e que se replena la esferenzia con bin nuebo. D'ista traza en cada piso d'a solera o bin estará "más biello" encara que no cal parlar d'edat d'o bin. De feito, una d'as bentachas d'iste metodo ye a omocheneidat que se consigue. Una atra carauteristica d'iste tipo de binificazión ye que en ella se promuebe a formazión d'a flor, que en atros bins darba lugar á bins ranzios u picatos pero que en istos bins fa parti d'a suya presonalitat.

Dimpués d'a crianza en barricas o bin s'embotella e a eboluzión d'o bin contina en a botella.

[editar] Bins d'o mundo

Gnome-searchtool.svg
Ta más detalles, beyer l'articlo rechión binicolabeyer os articlos [[{{{2}}}]] e [[{{{3}}}]]beyer os articlos [[{{{4}}}]], [[{{{5}}}]] e [[{{{6}}}]]beyer os articlos [[{{{7}}}]], [[{{{8}}}]], [[{{{9}}}]] e [[{{{10}}}]].
Consumo mundial de bin, per Capita: * ██ - Menos d'1 litro. * ██ - Dende 1 dica 7 litros. * ██ - Dende 7 dica 15 litros. * ██ - Dende 15 dica 30 litros. * ██ - Más de 30 litros.

No bi ha una norma absoluta ta clasificar os diferents tipos de bins que esisten. Una forma prauticata por instituzions como Le Cordon Bleu, rispeta la denominazión emplegata en o Biello Mundo (Europa e Asia Menor, cuan se parla de bins), que lista os bins seguntes a rechión d'orichen. A razón ta emplegar iste sistema ye que o clima e oras de sol con que a uga ha crexito, tien a mayor contrebuzión á lo carauter d'a bebita. Iste sistema ha gosato tener lechislazions á ran nazional en dibersos países, á on que o termín "denominazión d'orichen" (D.O. en España, A.O.C. en Franzia, DOCG en Italia, QmP en Alemaña, D.O.C. en Portugal) ye obligatorio ta comerzializar os bins. Baxo lo sistema D.O., os tipo d'uga emplegatos en un bin pasan a tener menos importanzia.

En o Nuebo Mundo se da preferenzia á denominar os bins seguntes o tipo d'uga que s'aiga emplegato. En o contesto binicola, "Nuebo Mundo" senifica tot lo que no ye "Biello Mundo", ye dezir, á más d'America, son enclusas Australia, Nueba Zelanda e Surafrica.

A esferenzia entre os dos tipos de clasificazions radica en que o Nuebo Mundo, en estar menos restrinchito que a tradizión binicola Europeya, ha preferito comerzializar os suyos bins como barietals. Un bin barietal ye aquel elaborato con un solo tipo d'uga, u ye una mezcla á on bi ha un tipo d'uga que predomina sobre os atros (de 75 á 90%, pende d'o país).

[editar] O bin en Aragón

Bins d'o Baxo Aragón (B.T.) e o Semontano (D.O.)
As Denominazions d'Orichen d'Aragón

Aragón ye dende antigo tierra de bins como contrimuestran os biñers distribuitos por tota la cheografía d'o país e más que más en os semontanos, o Campo de Cariñena, as bal d'o río Xalón e o río Xiloca e o Baxo Aragón. Bi ha zonas que antigament estioron binateras (Baxo Martín, Sobrarbe) e que dixoron d'estar-ne por diferents razons. En o caso d'o Baxo Martín a causa prenzipal estió a plaga de Filoxera. En a Edat Meya os chodigos aragoneses teneban biñers en propiedat e feban o suyo propio bin o bin chudiego, que eba de cumplir bels prezeptos entre os cuals que en a suya elaborazión no partizipase dengún chentil.

Autualment en Aragón bi ha cuatre Denominazions d'Orichen (D.O.):

  • Denominazión d'Orichen Calatayú: Más de 5.600 etarias de biñers que se troban situatos en 46 monezipios entre as bals d'o Xalón e o Xiloca. Tien Denominazión d'Orichen dende l'año 1989 con seu en a ziudat de Calatayú. As bariedaz d'uga que s'emplegan son garnacha tinta, viura, tempranillo, mazuela, monastrell, garnacha blanca, malvasía, moscatel blanco, macabeu, Cabernet Sauvignon, syrah, merlot e chardonnay. A bendema ye más tardana que en a resta d'Aragón por lo que s'otiene un bin con más equilibrio entre azidez e alcol.
  • Denominazión d'Orichen Campo de Borcha: Se creyó en l'año 1980 e tien a seu d'o consello regulador en Ainzón. En total son 6.336 etarias distribuyitas en 15 monezipios en o Semontano Iberico, entre as sierras d'o Moncayo e a Ribera de l'Ebro. A temperatura meyana ye de 13.9 °C, con pocas prezipitazions e muito zierzo. As bariedaz d'uga son garnacha tinta, tempranillo, mazuela, Cabernet Sauvignon, macabeu e moscatel.
  • Denominazión d'Orichen Cariñena: A primera d'as denominazions d'orichen en Aragón, dende l'año 1960, encara que ya aparixeba en o estatuto d'o bin de 1932 e ya se feban bins en ista comarca dende tiempos d'os romans. Ye formata por 14 monezipios en o Campo de Cariñena, entre a Uerba e o Xalón: Aguarón, Aladrén, Alfamén, Almonezir de la Sierra, Alpartir, Cosuenda, Lezinacorba, Longars, Mezalocha, Muel, Paniza, Tosos, Billanueba de la Uerba e Cariñena, seu d'o Consello Regulador. En total 17.000 etarias de cautibo. As bariedaz que se premiten son garnacha tinta, mazuela, tempranillo, monastrell, Juan Ibáñez, Cabernet Sauvignon, macabeu, garnacha blanca, parellada e moscatel román.
  • Denominazión d'Orichen Semontano: Con seu en a ziudat de Balbastro, a denominazión d'Orichen esiste en o Semontano dende l'año 1984. O 90% d'a produzión se dibide entre as tres bodegas más importants, anque cada begata bi'n ha más. As bariedaz d'ugas con que se fan istos bins son moristel, tempranillo, garnacha, parraleta, Cabernet Sauvignon, pinot noir, macabeu, alcañón, garnacha blanca, chardonay e gewürztraminer. Os biñers gosan estar situatos en o fundo d'as bals, á on bi ha un microclima con unas temperaturas añals de 14.7 °C una mica mayors que en as atras D.O. d'Aragón.

Á más bi ha seis zonas de Bin d'a Tierra (B.T.):

O bin ye motor de comarcas como lo Campo de Borcha

[editar] O bin en Cataluña

Distribuzión d'os biñers en Cataluña

O bin en Cataluña tien una tradizión prou antiga, estando una rechión binicola istorica. O sector ye regulato por o Institut Català de la Vinya i el Vi[9]. O bin d'o Rossellón tamién se diz tradicionalment bin catalán.

O subsector d'o bin e deribatos ocupa o cuarto puesto dentro d'o sector agroalimentario catalán[10] , e representa o 25% d'a produzión d'España[11]. A produzión añal ye de més de 380 millons de botellas, e dos terzeras partes se'n destinan a la esportazión. D'alto u baxo a mitat d'a produzión ye bin e l'atra metat cava u champán.

[editar] O bin en o País Balenzián

O bin d'o País Balenzián se produze en a suya mayoría en o zentro d'a comunidat autonoma, sobre tot en l'Alto Binalopón e Meyo Binalopón; en a Marina Alta; en a Bal d'Albaida e la Costera (comarca); e la Plana d'Utiel, Los Serrans e la Fueya de Buñol. En dos arias, o litoral mediterranio e a Plana d'Utiel.

[editar] Referenzias

  1. ↑ (fr) Constantin-Weyer, Maurice: "L'Âme du vin". Primera edizión, 1932. Le Ronde, col. La Petite Vermillon
  2. ↑ (en) Estatisticas mundials d'a OIB. Situazión mundial d'a produzión bitibinicola
  3. ↑ (en) Kym Anderson; David Norman e Glyn Wittwer: "Globalisation of the World's Wine Markets". World Economy 26, num. 5, 2003. Blackwell Publishing Ltd. Pachinas 659 - 687. DOI 10.1111/1467-9701.00541
  4. ↑ (en) J. Robinson (ed): "The Oxford Companion to Wine" 3ª edizión, 2006. Oxford University Press, ISBN 0198609906
  5. ↑ (en) John Enjoys his Glass of Wine – Are there any English Words at all? Thomas Bretscher, Dominique Buchholz, Ruth Schlittler, Joëlle Seiz e Simone Zahler
  6. ↑ (en) Patrick E. McGovern: "Ancient Wine: The Search for the Origins of Viniculture". Princeton University Press, ISBN 0691070806
  7. ↑ (en) David Bird: "Understanding Wine Technology: The Science of Wine Explained". The Wine Appreciation Guild ISBN 1891267914
  8. ↑ (en) Ronald S. Jackson: "Wine Science (Principles and applications)". Elsevier Inc. California. ISBN 0123736463
  9. ↑ (ca) Web oficial de l'INCAVI
  10. ↑ (ca) Macromagnituds agràries. Catalunya 1995-2004, Generalitat de Catalunya
  11. ↑ (es) Datos de las vcprd, campaña 2004/2005, Ministerio de Agricultura, Pesca y Alimentación

[editar] Enrastres esternos

Otenito de "http://an.wikipedia.org/wiki/Bin"