Ultrapuertos
| Ultrapuertos Nafarroa Beherea |
|||||
|---|---|---|---|---|---|
| Provincia d'Euskal Herria | |||||
|
|||||
Ultrapuertos en Euskal Herria |
|||||
| Capital | Sant Chuan Piet de Puerto | ||||
| Idioma oficial • Luenga propia |
Francés Vasco |
||||
| Entidat • País • Estato |
Provincia |
||||
| Superficie • Total |
1.325 km² |
||||
| Población • Total • Densidat |
30.000 hab. (1999) 22 hab/km² |
||||
Ultrapuertos u Baixa Navarra (Nafarroa Beherea u Baxenabarre en vasco) ye una d'as siet provincias tradicionals que forman Euskal Herria y una d'as merindatz historicas de Navarra. Forma la parti central d'Iparralde, y perteneixe a lo departamento d'os Pireneus Atlanticos d'o Estato francés.
[editar] Cheografía
Muga a lo sud con Navarra, a l'este con Sola, a l'ueste con Labort y a lo norte con o departamento d'as Landas. A suya capital ye Sant Chuan Piet de Puerto (en vasco Donibane Garazi, en francés St.Jean-Pied-de-Port).
Ye dividito oficialment en 7 cantons y tradicionalment en as 6 comarcas d'Ultrapuertos.
[editar] Toponimia
O suyo nombre tradicional en navarro-aragonés ha estato Ultrapuertos. Dica epoca moderna no recibe o nombre de Baixa Navarra en diferents idiomas, por influencia d'o francés (Basse Navarre), egual que atras provincias de Francia como Alta y Baixa Normandía.
[editar] Historia
En a Edat Meya fació parte d'o reino de Navarra. D'alcuerdo con J.B Orpustán los centros ya un poquet urbanizatos yeran en parte gasconizatos, u con bells habitadors gascons como se deduce d'a toponimia y antroponimia, ya que yeran lugars de paso dende Gascunya ta Navarra u Castiella, por on pasaban os pelegrins que iban ta Santiago de Compostela u por donde pasaban comerciants.
En 1512 lo invadió Ferrando lo Catolico y lo adhibió a la Corona de Castiella, estronando a los reis Catalina de Foix i Chuan III d'Albret. En 1530 Carlos I renunció a la Baixa Navarra (ye decir, a Ultrapuertos) debito a enchaquias estratechicas, ya que a suya situación a lo norte d'o Pireneu a feba inesfensable, inte que aproveitoron os reis ta establir-sen, de traza que iste territorio permanixió como a unica resta independient d'o reino de Navarra, dica 1610, quan Henrique III reunió a Corona francesa y a navarra.
|
|
|
|---|---|
| Estella | Olit | Pamplona | Sangüesa | Tudela | Ultrapuertos | |
|
|
|
|---|---|
| País Vasco espanyol u Hegoalde : Alava | Vizcaya | Guipuzcua | Navarra País Vasco francés u Iparralde : Labort | Sola | Ultrapuertos |
|