Bin

De Biquipedia

(Reendrezato dende Bín)

Bins d'o Baxo Aragón (B.T.) e o Semontano (D.O.)

O bin ye una bebida otenita d'a fermentazión alcolica, por l'azión d'os rezientos, d'o suco u mosto d'os fruitos d'a planta Vitis vinifera (biñers) que transforma os sucres d'o fruito en alcol e anidrido carbonico.

[editar] O bin en Aragón

As Denominazions d'Orichen d'Aragón

Aragón ye una tierra de bins como contrimuestran os biñers distribuitos por tota la cheografía d'o país e más que más en os semontanos, o Campo de Cariñena, as bal d'o río Xalón e o río Xiloca e o Baxo Aragón.

En Aragón bi ha cuatre Denominazions d'Orichen (D.O.):

Denominazión d'Orichen Calatayú: Más de 5.600 etarias de biñers que se troban situatos en 46 monezipios entre as bals d'o Xalón e o Xiloca. Tien Denominazión d'Orichen dende l'año 1989 con seu en a ziudat de Calatayú. As bariedaz d'uga que s'emplegan son garnacha tinta, viura, tempranillo, mazuela, monastrell, garnacha blanca, malvasía, moscatel blanco, macabeu, Cabernet Sauvignon, syrah, merlot e chardonnay. A bendema ye más tardana que en a resta d'Aragón por lo que s'otiene un bin con más equilibrio entre azidez e alcol.
Denominazión d'Orichen Campo de Borcha: Se creyó en l'año 1980 e tien a seu d'o consello regulador en Ainzón. En total son 6.336 etarias distribuyitas en 15 monezipios en o Semontano Iberico, entre as sierras d'o Moncayo e a Ribera de l'Ebro. A temperatura meyana ye de 13.9ºC, con pocas prezipitazions e muito zierzo. As bariedaz d'uga son garnacha tinta, tempranillo, mazuela, Cabernet Sauvignon, macabeu e moscatel.
Denominazión d'Orichen Cariñena: A primera d'as denominazions d'orichen en Aragón, dende l'año 1960, anque ya aparixeba en o estatuto d'o bin de 1932 e ya se feban bins en ista redolada dende tiempos d'os romans. Ye formata por 14 monezipios en o Campo de Cariñena, entre a Uerba e o Xalón: Aguarón, Aladrén, Alfamén, Almonezir de la Sierra, Alpartir, Cosuenda, Lezinacorba, Longars, Mezalocha, Muel, Paniza, Tosos, Billanueba de la Uerba e Cariñena, seu d'o Consello Regulador. En total 17.000 etarias de cautibo. As bariedaz que se premiten son garnacha tinta, mazuela, tempranillo, monastrell, Juan Ibáñez, Cabernet Sauvignon, macabeu, garnacha blanca, parellada e moscatel román.
Denominazión d'Orichen Semontano: Con seu en a ziudat de Balbastro, a denominazión d'Orichen esiste en o Semontano dende l'año 1984. O 90% d'a produzión se dibide entre as tres bodegas más importants, anque cada begata bi'n ha más. As bariedaz d'ugas con que se fan istos bins son moristel, tempranillo, garnacha, parraleta, Cabernet Sauvignon, pinot noir, macabeu, alcañón, garnacha blanca, chardonay e gewürztraminer. Os biñers gosan estar situatos en o fundo d'as bals, á on bi ha un microclima con unas temperaturas añals de 14.7ºC una mica mayors que en as atras D.O. d'Aragón.

Á más bi ha seis zonas de Bin d'a Tierra (B.T.):

Bins d'a Tierra Ribera d'o Galligo-Zinco Billas: Formata por localidaz d'o trampo meyo d'o Galligo, entre a Plana de Uesca (Almudebar, Ayerbe, Lobarre,...), as Zinco Billas (Exeya d'os Caballers, Leziñena, San Mateu de Galligo, Sierra de Luna,...) e a redolada de Zaragoza (Billanueba de Galligo, Zuera,...). Entre as bariedaz d'uga trobamos macabeu, garnacha, moristel, tempranillo, garnacha blanca, cabernet, mazuela e syrah.

O bin ye motor de redoladas como lo Campo de Borcha

Bins d'a Tierra Baxo Aragón: S'estendilla por as redoladas d'o Baxo Aragón, Matarraña e Mayestrato á más d'atras localidaz zaragozanas como Caspe, Mequinenza, Fabara e Maella. A seu ye Bal de Robres e as bariedaz d'ugas que se cautiban son macabeu, garnacha tinta e blanca, mazuela, tempranillo, cabernet e syrah.
Bins d'a Tierra Bal d'a Zinca: A zona binicola la forman monezipios d'a bal d'a Zinca como Albalat d'a Zinca, Altorricón, Belber d'a Zinca, Binéfar, Fraga, Monzón, Tamarit de Litera, Benzillón u Zaidín. As prenzipals bariedaz d'ugas son macabeu, chardonnay, garnacha, tempranillo, cabernet e merlot, pero tamién bi ha moscatel d'Alexandría, moristel, mazuela, parraleta, graciano e pinot noir. A seu se troba en a ziudat de Zaragoza.
Bins d'a Tierra Baldexalón: En l'año 1980 yeran 15000 as etarias cautibatas en a zona e en 2000 yeran nomás 3000 etarias, manimenos son fendo-se proyeutos ta promozionar o bin d'a bal d'o Xalón. As localidaz que encluyen son trestallatas en as redoladas de Ribera Baxa de l'Ebro (Figueruelas,...), Baldexalón (L'Almunia, Ricla, Calatorau, Epila, Morata de Xalón, Urreya de Xalón,...), Aranda (Illueca, Aranda de Moncayo, Exarc) e Comunidat de Calatayú (Sabiñán,...). Se cautiban bariedaz d'a tierra (macabeu, garnacha, tempranillo, mazuela...) e unibersals (syrah, chardonnay, cabernet, Merlot...). A seu ye en Epila.
Bins d'a Tierra Bal d'o Xiloca: Con seu en Daroca, encluye lugars como Baguena, Burbaguena, Calamocha, Langa, Mainar u Billanueba de Xiloca. Nomás se cautiban ugas macabeu, garnacha, Juan Ibáñez, tempranillo, robal e monastrell.
Bins d'a Tierra Campo de Belchit: Encluye as localidaz d'a redolada de Campo de Belchit e entre atras belas localidaz tergüelanas como Alcaine, Blesa, Güesa, Muniesa u Oliet. A seu se troba en Lezera. As bariedaz d'uga son macabeu, garnacha blanca e tinta, tempranillo, cabernet, merlot, chardonnay, mazuela e syrah.