Aves

De Biquipedia
(Reendrezato dende Au)
Ir ta: navego, busca
Articlo d'os 1000
Aus, aves
Rechistro fosil: Dende o Churasico dica l'actualidat
Cormorán
Phalacrocorax auritus
Clasificación scientifica
Dominio: Eukaryota
Reino: Animalia
Filo: Chordata
Subfilo: Vertebrata
Intrafilo: Gnatostomata
Superclase: Tetrapoda
Clase: Aves
Linnaeus, 1758
Ordens
    • 29 ordens (Se veiga o texto)

As aus (ditas scientificament Aves) constituyen una clase d'animals vertebratos amniotas con a sangre calient, que a suya caracteristica més conoixita ye de tener o cuerpo cubierto de plumas, un pico sin de dients (anque bellas especies fósils en teneban) y las estremidatz anteriors modificatas como alas. Totas as aus son oviparas, ixo ye, que fican uevos, y quasi totas alimentan as suyas crías dimpuesas. S'aconsidera que son descendients d'os dinosaurios y asinas pues, forman en chunto con os crocodilos o grupo d'os Archosauria no extinguitos. Scientificament, as aus son un grupo especializato dentro d'os Reptilia. O termin etimolochico au a sobén s'ha sustituito en mutos dialectos aragoneses per o castellanismo "ave". Os terminos paxaro/paxarico (en aragonés occidental y central) y mesmo en chistabín, y muxón/muixón (en aragonés oriental y aragonés centro-oriental) fan referencia si que a os animals de mida més chicota adintro d'este grupo.

Se'n conoixen més de 9.700 especies arredol d'o mundo, cuaternadas en 29 órdens, cadaguna d'éstas subdevidita en familias (bellas 165) y cada familia subpartita en cheneros (á redol d'os 2.000). A diversidat d'as aus ye bien gran, y s'han puesto adaptar ta una gran cantidat d'ambients. Ixo ya el mostró Darwin dimpués que fayó os suyos estudeos sobre d'os pinzanos d'as Islas Galapagos. Ye pos asinas como en son tornatos os vertebratos terrestres més abundants.

Contenius

[editar] Evolución y taxonomía

As aus més antigas que s'han conoixito son os Archaeopterix, animals chicotz con trazas de l'esqueleto bien premitivas y reptilianas. Huei s'ha quiesto considerar que las aus derivan de dinosaurios chicotz con plumas, carnivoros, que talment yeban ya d'alavez capaz de prebar revoladas curtas. Esto ye refirmato per a troballa de bells fósils de dromaeosauridos, como os microrraptors, que ya teneban alas. No obstante, que amanixesen garra plumas en os dinosaurios no estió mica d'una adaptación ta volar, si que, probablement, estió una forma d'amillorar a suya homeotermia (conservación d'a calor corporal), pos cal pensar que huei s'ha quiesto amostrar que ixes tipos de dinosaurios teneban mayoritariament a sangre calient. Tamién puet ser que se fesen marchar as plumas que yeban en as estremidatz anteriors ta encorralar as presas més chicotas. A estructura actual d'as plumas como formadoras d'a superficie d'as alas se fayó bien luego, en abe ya més de 150 millons d'anyos, y fayó puesto dimpués ta la variedat d'aus que existen huei, meyando-be la evolución diverchent.

A hipotesi que diz que as aus no en son descenditas d'os dinosaurios, si que d'altros tipos de reptils ditos tecodontos, ye descartada de tot, anque abe 30 anyos encara yeba la més respaldata. S'han trobato a saber-los dinosaurios no avians que teneban protoplumas semilars d'os pelos (Sinosauropterix, Dilong, Beipiasaurus'', etz) y tamién con plumas autenticas bien esarrollatas (Sinornitosaurus, microrraptors, Caudipterix, Velocirraptor[1][2], etz), A més de bellas aus con caracteristicas inconfundibles d'os dinosaurios (Confuciusornis, Archaeopterix, etz.). Quan s'ha feto clatero que las aus yeban d'orichen dinosauriano, s'han habito de clasificar filocheneticament adintro d'o grupo Maniraptora, y alavez dintro de Tetanurae, Theropoda, Dinosauria, Reptilia, ecetra.

[editar] Taxonomía

A primera clasificación scientifica d'as aus la fayoron Francis Willughby y John Ray en o suyo libro Ornithologiae, publicato en o 1676.[3] Carolus Linnaeus modificó la fayena que heban feto en 1758 ta creyar a clasificación taxonomica que encara s'emplega huei.[4]

As aus son categorizatas como una clase con o nombre latín d Aves dillá d'a primera taxonomía de Linneu. En Taxonomía Filochenetica, as aus s'enchascan en o clado d'os Theropoda (dinosaurios carnivoros bipedos).[5] As aus y os Crocodylia, en chunto son o zaguer grupo de supervividors d'o clado Archosauria. Filocheneticament, as aus gosan a definir-se como as descendients d'un ancestro común, o qual se postula que estió Archaeopterix lithographica,[6] dimpués que no se n'ha puesto conoixer d'altro. Archaeopterix, que fayó parte d'a fauna d'o Churasico tardano (d'entre 155 y 150 millons d'anyos abe), ye l'animal més antigo que se conoixe que encara se'n ha puesto decir au. Altros pensadors han clasificato como Aves només que aquellas que se fesen més como las mudernas, excluindo-be a més gran parte d'as aus que se conoixen si que per os fósils,[7] parcialment tamién ta privar que bi hesen incertezas sobre d'a colocación de l'Archaeopterix en relación con os animals tradicionalment ditos dinosaurios teropodos.[8]

Adaptacions en os picos ta poder-se alimentar:
A.- Nectarivoras
B.- Insectivoras
C.- Granivoras
D.- Sementeras
E.- Pescataires
F.- Pescataires en arrastrando
G.- Filtradoras
H.- Examinadoras de superficies
I.- Examinadoras
J.- Rosadoras
K.- Rapinyadoras

Ta clasificar-las, as aus se dividen tradicionalment en tres subclases: Archaeornithes, Enantiornithes y Neornithes. As primeras, primitivas aus que as suyas vertebras en a coda no s'han fusionato, treito d'as zagueras que son as solas supervividoras, con as vertebras d'a coda fusionatas.

[editar] Referencias

  1. (en) Turner, A.H., Makovicky, P.J.; and Norell, M.A. (2007). "Feather quill knobs in the dinosaur Velociraptor" (pdf). Science 317 (5845): 1721.
  2. (en) Xu Xing, Zhou Zhonghe, Wang Xiaolin, Kuang Xuewen, Zhang Fucheng & Du Xiangke (2003). "Four-winged dinosaurs from China". Nature (421): 335–340. DOI:10.1038/nature01342.
  3. Del Hoyo, Josep, Andy Elliott & Jordi Sargatal Handbook of the Birds of the World Vol 1 1992. Barcelona: Lynch Edicions, ISBN 84-87334-10-5
  4. Linnaeus, Carolus (1758). Systema naturae per regna tria naturae, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis. Tomus I. Editio decima, reformata. Holmiae. (Laurentii Salvii)., 824.((de) online en Göttinger Digitalisierungszentrum)
  5. Livezey, Bradley C. & Zusi, Richard L. (2007): Higher-order phylogeny of modern birds (Theropoda, Aves: Neornithes) based on comparative anatomy. II. Analysis and discussion. Zoological Journal of the Linnean Society 149 (1), 1–95. DOI:10.1111/j.1096-3642.2006.00293.x
  6. Padian, K. & L. M. Chiappe (1997). “Bird Origins”, Currie PJ & Padian K: Encyclopedia of Dinosaurs. San Diego: Academic Press, 41-96.
  7. Gauthier, J. (1986). “Saurischian Monophyly and the origin of birds”, K. Padian: The Origin of Birds and the Evolution of Flight. Mem. California Acad. Sci 8, 1-55.
  8. (en) Phylonames

[editar] Enrastres externos

Ferramientas personals
Espacios de nombres
Variants
Accions
Navego
Ferramientas
En atras luengas