Aragonés ansotano

De Biquipedia
(Reendrezato dende Ansotán)
Ir ta: navego, busca
Ansotano
Variedat de l'aragonés
Mapa situazión ansotano.svg
Localización cheografica
Territorios Val d'Ansó
Lugar(s) principal(s) Ansó, Biniés y Fago
Sociolochía
Vitalidat Meya

L'ansotano ye a forma de l'aragonés que se charra en a val d'Ansó enclusos os municipios d'Ansó, Biniés y Fago.

Contenius

[editar] Fonetica

A -r final no se pronuncia en Ansó pero sí en Fago.

Se mantién a -d- intervocalica en casos que no son guaire comuns en aragonés occidental: odir ("oyir", "sentir").

[editar] Morfolochia

O sistema d'articlos més común y millor documentato en ansotano ye o de l'aragonés cheneral o, os, a, as, sindembargo fa poco que se i ha documentato o emplego d'o sistema más antigo lo, los, la, las, como en cheso en determinatos contextos:

  • fendo lo fatuo
  • le'n diremos a la ermana

O verbo haber como impersonal en (b)i ha, (b)i heba de l'aragonés cheneral ya sustituito por estar:

  • bi está agua
  • bi estaba agua

Existe una desinencia personal de primera persona -i en los pasatos imperfectos d'indicativo, pasatos imperfectos de subchuntivo y condicionals:

  • yo febai.
  • yo tenebai.

Ye a sola variedat de l'aragonés actual que conserva esta caracteristica, (se crei que o chistabín febe, tenebe en ye una evolución, AI > e), pero o más notable ye que lo trobamos en o castellán de sustrato aragonés d'Embún, Salvatierra d'Esca, Longars, Uncastiello, Luesia y Malpica d'Arba y en o castellán d'o noreste navarro (arredol d'Eslava) s'emplegaba también (teníai), por ixo poderba estar una caracteristica d'o romance navarro meyeval, perdito de tot.

[editar] Lexico

A parola monín, monina ye diminutivo de mono y significa polito, fermoso,[1] y coincide con o vocativo que se fa servir en o Baixo Martín coexistindo con manyo, sobre tot en l'afirmación si monín.

[editar] Referencias

  1. KUHN, Alwin, El Dialecto Altoaragonés (traducción de l'orichinal de 1935); Xordica Editorial. Zaragoza, 2008. ISBN 978-84-96457-41-6

[editar] Vinclos externos

Wiktionary-logo-an.png
O Biquizionario tien una dentrata sobre l'Ansotano.


Variedatz occidentals de l'aragonés
Aisino | Ansotano | Aragüesino | Chaqués | Cheso


Dialectos de l'aragonés
Aragonés meridional | Aragonés oriental | Aragonés occidental | Aragonés central
Ferramientas personals
Espacios de nombres

Variants
Accions
Navego
Ferramientas
En atras luengas